Cây dược liệu cây Quýt, Quýt Xiêm - Citrus reticulata Blanco. (C. nobilis Lour var. deliciosa Swingle. C. deliciosa Tenore)

Theo Đông Y Trần bì vị cay, đắng, tính ôn vào hai kinh tỳ và phế, hạ vị đắng tính bình, vào hai kinh can và thận. Có tác dụng kiện tỳ, lý khí, táo thấp, hóa đờm. Tác dụng của lá cũng như hạt. Trần bì là một vị thuốc chữa ăn uống không tiêu, ăn không ngon, nôn mửa, sốt rét, trừ đờm.
Mục lục

1.Cây Quýt, Quýt Xiêm - Citrus reticulata Blanco. (C. nobilis Lour var. deliciosa Swingle. C. deliciosa Tenore), thuộc họ Cam - Rutaceae.

Cây Quýt, Quýt Xiêm - Citrus reticulata Blanco. (C. nobilis Lour var. deliciosa Swingle. C. deliciosa Tenore), thuộc họ Cam - Rutaceae.Hình ảnh Quýt, Quýt Xiêm - Citrus reticulata Blanco.

2.Thông tin mô tả chi tiết Dược Liệu Quýt

Mô tả: Cây gỗ nhỏ có dáng chắc và đều, thân và cành có gai. Lá đơn, mọc so le; phiến lá hình ngọn giáo hẹp có khớp, trên cuống lá có viền mép. Hoa nhỏ, màu trắng, ở nách lá. Quả hình cầu hơi dẹt, màu vàng da cam hay đỏ, vỏ mỏng, nhẵn hay hơi sần sùi, không dính với múi nên dễ bóc; cơm quả dịu, thơm; hạt xanh.

Hoa tháng 3-4, quả tháng 10-12.

Bộ phận dùng: Vỏ quả Quýt chín - Pericarpium Citri Reticulatae, thường gọi là Trần bì.

Vỏ quả còn xanh - Pericupium Citri Reticulatae Viride, thường gọi là Thanh bì.

Vỏ quả ngoài - Exocarpium Citri Rubrum, gọi là Quất hồng.

Hạt quýt - Semen Citri Reticulatae, gọi là Quất hạch.

Người ta còn dùng lá Quýt.

Nơi sống và thu hái: Gốc ở Ấn Ðộ và Trung Quốc, được trồng khắp nơi để lấy quả, nhiều nhất là ở Nghệ An, Hà Tĩnh, Thừa Thiên, Nam Hà, Hà Bắc, Bắc Thái. Thu hái quả chín, bóc lấy vỏ phơi khô làm Trần bì, Trần bì để càng lâu càng tốt; để lấy vỏ quả ngoài gọt hết lớp vỏ trong; quả còn xanh bóc lấy vỏ phơi khô dùng làm Thanhh bì. Hạt Quýt lấy ở quả chín phơi khô làm Quất hạch.

Thành phần hóa học: Trong vỏ có 2 loại dầu, loại dầu cam 0,50% và loại dầu cam rụng 0,50%. Thành phần chính trong dầu là d và dl-limonen 78,5%, d và dl-limonene 2,5% tương ứng với 2 loại dầu và linalool 15,4%. Còn có một ít citrale, các aldehyd nonylic và decylic và chừng 1% methyl anthranylat methyl.

Dịch của quả chứa đường và acid amin tự do, acid citric, vitamin C, caroten. Lá cũng chứa 0,5% tinh dầu. Hạt cũng có tinh dầu.

Tính vị, tác dụng:

- Hoa kích thích

- Quả Quýt (chủ yếu là dịch); vị chua ngọt, tính mát; có tác dụng giải khát, mát phổi, khai uất, trừ đờm, khoan khoái.

- Vỏ quả Quýt và lá Quýt đều có tinh dầu, có tác dụng chữa ho đờm và giúp tiêu hoá.

- Vỏ Quýt xanh vị đắng, cay, tính ấm; có tác dụng hành khí, khai uất, tán kết, trừ thấp, giảm đau và tăng tiêu hoá.

- Vỏ Quýt chín vị đắng the, mùi thơm tính ấm; có tác dụng hành khí, tiêu đờm trệ, kiện tỳ, táo thấp.

- Lá và hạt Quýt có vị đắng the, mùi thơm, tính bình; có tác dụng hành khí, tiêu viêm.

Công dụng, chỉ định và phối hợp: Ta thường dùng quả Quýt để ăn, có tác dụng bồi bổ cơ thể, giải khát, thêm vitamin. Vỏ và lá để chế tinh dầu.

- Trần bì (vỏ Quýt chín) dùng chữa ho, tức ngực, nhiều đờm, trúng thực đầy bụng, đau bụng, ợ hơi, nôn mửa, ỉa lỏng; còn dùng trừ thấp, lợi tiểu, giải độc cá tanh. Ngày dùng 4-16g dạng thuốc sắc.

- Thanh bì dùng chữa đau gan, tức ngực, đau mạng sườn, sốt rét.

- Hạt Quýt dùng chữa sa ruột, hòn dái sưng đau, viêm tuyến vú, tắc tia sữa.

- Ta còn dùng lá chữa tức ngực, ho, đau bụng, sưng vú, núm vú nứt lở (sao nóng đắp, có khi phơi khô, sắc uống như vỏ Quýt).

Liều dùng 4-12 vỏ, 6-12 hạt, lá.

Đơn thuốc:

1. Chữa nôn mửa, ợ hơi, đau bụng, kém tiêu hoặc buồn nôn: Trần bì, Hoắc hương đều 8g Gừng sống 3 miếng, sắc uống (Nam dược thần hiệu).

2. Chữa ho suyễn: Trần bì, Nam tinh, Ðình lịch, vỏ rễ Dâu, mỗi vị 12g sắc uống (Nam dược thần hiệu).

3. Chữa ho mất tiếng: Trần bì 12g sắc với 200ml nước, còn 100ml; thêm đường để vừa ngọt, uống dần trong ngày (Dược liệu Việt Nam).

4. Chữa ăn không tiêu, đầy bụng, ợ hơi, đi lỏng: củ Sả 12g, Trần bì 16g, Sơn tra (sao cháy) 12g, sắc với 500ml nước, còn 200ml. Người lớn chia 2 lần uống trong ngày, trẻ em tuỳ tuổi chia 3-4 lần uống (Dược liệu Việt Nam).

5. Chữa đau sưng tinh hoàn: Hột Quýt 12-20g sắc lên, pha thêm chút rượu vào uống (Nam dược thần hiệu).

6. Chữa viêm tuyến vú, tắc tia sữa: Hột Quýt 16g sắc uống (Lê Trần Ðức).

7. Chữa hông sườn đau tức hay vú sưng đau: Thanh bì tán nhỏ, uống mỗi lần 4g, ngày uống 2-3 lần, hoặc sắc lá Quýt 20g, dùng uống (Lê Trần Ðức).

8. Sốt rét: Vỏ Quýt đốt thành than tán nhỏ, uống với rượu hâm nóng mỗi lần 4g, uống trong 5-7 ngày (Sổ tay cây thuốc).

9. Chữa ngoại thương, nội thương, tứ mùa cảm mạo, ho nóng, sốt rét, rối loạn tiêu hoá, trúng thực, ỉa chảy: Vỏ Quýt để lâu năm (sao) 25%, lá và búp ổi (sao) 25%, Gừng khô (sao) 25%, củ Bồ bồ nướng 15%, Hậu phác 10%, các vị hoà chung, tán bột nhuyễn, mỗi lần uống một muỗng cà phê, ngày uống 2-3 lần (Kinh nghiệm tâm đắc ở An Giang).

Ghi chú: Ở nước ta còn có Quýt tiểu - Citrus nobilis L. var. chrysocarpa Lam.

3.Hình ảnh Hoa cây Quýt, Quýt Xiêm - Citrus reticulata Blanco.

Hình ảnh Hoa cây Quýt, Quýt Xiêm - Citrus reticulata Blanco.

Nguồn: Y dược học
1  ... Tiếp » 

Tận dụng cơm nguội, tôi làm món pudding sữa gạo bé nào cũng thích mê

Tận dụng cơm nguội, tôi làm món pudding sữa gạo bé nào cũng thích mê
Pudding sữa gạo mềm ngọt mát lịm tan ngay trong miệng. Món ăn chỉ sử dụng cơm, sữa và chút đường để chế biến thôi. Rất đơn giản phải không bạn?

Buổi sáng ăn gì ở TP.HCM vừa ngon, vừa bổ và rẻ?

Buổi sáng ăn gì ở TP.HCM vừa ngon, vừa bổ và rẻ?
Bữa sáng luôn là bữa quan trọng nhất trong ngày để cung cấp năng lượng cho cả ngày dài làm việc. Dưới đây là những gợi ý cho bữa sáng của bạn tại TP HCM để bạn không phải đau đầu suy nghĩ xem hôm nay sẽ ăn gì.

4 món lẩu lạ miệng dành cho tín đồ nghiện lẩu ở Đà Lạt

Cách làm kem xoài và các loại kem dễ làm, thơm ngon cho mùa hè

Cả nhà phản đối khi thấy tôi dùng nước mía để kho cá nhưng khi ăn ai cũng khen nức nở

Loạt món ăn độc lạ không thể bỏ qua khi đến Phan Thiết

Thêm 14 ca Covid-19 khỏi bệnh, còn 35 người đang điều trị

Thêm 14 ca Covid-19 khỏi bệnh, còn 35 người đang điều trị
- Chiều 1/6, Bộ Y tế công bố khỏi bệnh thêm 14 ca Covid-19, nâng tổng số bệnh nhân được chữa khỏi ở nước ta lên 293 trường hợp.

Tin tức Covid-19 ngày 1/6: Thế giới hơn 6,2 triệu người nhiễm Covid-19

Tin tức Covid-19 ngày 1/6: Thế giới hơn 6,2 triệu người nhiễm Covid-19
Dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp Covid-19 tiếp tục hiện diện ở 213 quốc gia và vùng lãnh thổ, lây nhiễm cho hơn 6,2 triệu người và cướp mạng sống của gần 374.000 người khác.

Tin tức Covid-19 ngày 1/6: Thế giới hơn 6,2 triệu người nhiễm Covid-19, Indonesia căng nhất Đông Nam Á

Hàng nghìn con lợn bị xông hơi đến chết vì Covid-19

Bệnh nhân Covid-19 sững sờ khi nhận hóa đơn viện phí hơn 19 tỷ đồng

Phi công Anh tiếp tục tốt lên, thận cải thiện

Tận dụng cơm nguội, tôi làm món pudding sữa gạo bé nào cũng thích mê

Tận dụng cơm nguội, tôi làm món pudding sữa gạo bé nào cũng thích mê
Pudding sữa gạo mềm ngọt mát lịm tan ngay trong miệng. Món ăn chỉ sử dụng cơm, sữa và chút đường để chế biến thôi. Rất đơn giản phải không bạn?

Buổi sáng ăn gì ở TP.HCM vừa ngon, vừa bổ và rẻ?

Buổi sáng ăn gì ở TP.HCM vừa ngon, vừa bổ và rẻ?
Bữa sáng luôn là bữa quan trọng nhất trong ngày để cung cấp năng lượng cho cả ngày dài làm việc. Dưới đây là những gợi ý cho bữa sáng của bạn tại TP HCM để bạn không phải đau đầu suy nghĩ xem hôm nay sẽ ăn gì.

4 món lẩu lạ miệng dành cho tín đồ nghiện lẩu ở Đà Lạt

Cách làm kem xoài và các loại kem dễ làm, thơm ngon cho mùa hè

Thêm 14 ca Covid-19 khỏi bệnh, còn 35 người đang điều trị

Cả nhà phản đối khi thấy tôi dùng nước mía để kho cá nhưng khi ăn ai cũng khen nức nở