Nhiễm trùng và bệnh tự miễn

Nhiễm trùng (nhiễm vi khuẩn, virut, ký sinh trùng, nấm...) là nguyên nhân gây bệnh hàng đầu và rất quen thuộc đối với mọi người.
Mục lục

Thế nào là bệnh tự miễn?

Hệ miễn dịch có chức năng bảo vệ cơ thể chống lại bệnh tật, giúp nhận dạng các yếu tố có hại xâm nhập cơ thể như vi khuẩn, virut, nấm, ký sinh trùng, thậm chí là tế bào ung thư... (được gọi chung là kháng nguyên). Khi các kháng nguyên xâm nhập cơ thể, hệ miễn dịch sẽ tiêu diệt chúng bằng cách “ăn” trực tiếp hoặc sinh ra các kháng thể để diệt trừ mầm bệnh. Ở người bình thường, các tế bào của cơ thể đã được hệ miễn dịch “nhận dạng” từ khi còn trong bào thai nên không có tình trạng “quân ta đánh quân mình”. Vì một lý do nào đó, các tế bào này trở nên “lạ” với hệ miễn dịch (ví dụ như tế bào bị biến đổi do ung thư, do hóa chất, độc chất, do nhiễm trùng...) hoặc do chính hệ miễn dịch bị trục trặc, khi đó, các tế bào miễn dịch sẽ không còn nhận ra các tế bào của cơ thể nữa mà xem đó là các kháng nguyên và tấn công chúng gây nên các bệnh tự miễn.

Tự miễn là loại bệnh khá phổ biến với khoảng 180 loại bệnh khác nhau. được chia làm 2 nhóm chính là nhóm các bệnh tự miễn dịch hệ thống như Lupus ban đỏ hệ thống, xơ cứng bì hệ thống... và nhóm các bệnh tự miễn dịch đặc hiệu cơ quan như viêm tuyến giáp tự miễn, viêm gan tự miễn...

Cơ chế gây bệnh tự miễn

Bệnh tự miễn là bệnh được đặc trưng bởi cơ thể sản xuất tự kháng thể hoặc một dòng lympho T (tế bào T) tự phản ứng để chống lại một hay nhiều tổ chức của chính cơ thể mình. Tế bào T, được sản xuất trong tủy xương rồi di chuyển tới tuyến ức. Tại đây, chúng được hướng dẫn để không tấn công chính các tế bào của cơ thể. Tuy nhiên, có một số lý do dẫn tới việc hệ miễn dịch lại tấn công nhầm chính cơ thể vật chủ như một thành phần nào đó của cơ thể bị thay đổi tính chất, cấu hình do tác dụng của các tác nhân vật lý, hóa học, sinh học, vì vậy bộ phận đó của cơ thể trở thành lạ và lúc này, cơ thể sẽ sinh ra các tự kháng thể chống lại tổ chức đó; kháng nguyên lạ bên ngoài có cấu trúc tương tự một thành phần của cơ thể nên kháng thể chống lại kháng nguyên bên ngoài phản ứng luôn với thành phần cơ thể, như trong các bệnh thấp tim, thấp khớp cấp; một số tổ chức, thành phần của cơ thể không được nhận diện trong thời kỳ phôi, ít hoặc chưa được tiếp xúc với miễn dịch của cơ thể (như một số thành phần của mắt). Khi có các chấn thương, các thành phần này lọt vào máu, trở thành yếu tố lạ đối với hệ miễn dịch, lúc này cơ thể sẽ sinh kháng thể chống lại. Cuối cùng, sự mất cân bằng giữa các dòng tế bào lympho T (tế bào của hệ miễn dịch) sẽ dẫn tới những rối loạn gây bệnh tự miễn.


Dấu hiệu bệnh Lupus ban đỏ hệ thống một căn bệnh tự miễn có thể có nguyên nhân từ nhiễm trùng.

Một số bệnh tự miễn thường gặp

Có một số bệnh lý tự miễn hay gặp trên lâm sàng bao gồm các bệnh thấp như: Viêm khớp dạng thấp, viêm khớp mạn tính thiếu niên, viêm đốt sống huyết thanh âm tính, Lupus ban đỏ hệ thống, viêm đa cơ/viêm da cơ...; Các bệnh tiêu hóa gan mật như: Viêm gan mạn tự miễn, xơ gan mật tiên phát, bệnh Crohn...; Bệnh máu: Thiếu máu tự miễn, ban giảm tiểu cầu vô căn, thiếu máu ác tính; Bệnh nội tiết: Bệnh Basedow, viêm tuyến giáp Hashimoto, đái tháo đường typ 1, bệnh Addison; Bệnh Da, cơ: Pemphigus, bạch biến, nhược cơ nặng...

Nhiễm trùng và bệnh tự miễn

Từ lâu, người ta đã nhận thấy sự bùng phát các bệnh tự miễn sau nhiễm trùng ở những cá thể hoàn toàn khỏe mạnh trước đó. Có một số tác nhân được cho là liên quan chặt chẽ đến sự khởi phát của bệnh lý tự miễn: Coxsackievirus B (CVB) gây viêm cơ tim tự miễn; Streptococcus pyogenes gây tổn thương van tim, viêm cầu thận; Trypanosoma cruzi gây viêm cơ tim tự miễn (bệnh Chagas); Borrelia burgdorfeii là nguyên nhân của bệnh Lyme với tổn thương tự miễn ở nhiều cơ quan (tim, thận, khớp...); Herpes simplex virut với các bệnh lý tự miễn tại mắt; Các loại bệnh lý tự miễn khác cũng có nguyên nhân do nhiễm như viêm màng bồ đào (sau nhiễm một số loại virut và vi khuẩn E. coli), tiểu đường typ 1 (sau nhiễm virut như cytomegalovirus), bệnh viêm đa rễ đa dây thần kinh (hội chứng Guillain-Barré syndrome) xuất hiện sau nhiễm vi khuẩn, virut, đặc biệt là Campylobacter jejuni, xơ cứng rải rác (Multiple sclerosis) sau nhiễm vi khuẩn Chlamydia pneumoniae...

Vậy tại sao nhiễm trùng lại khởi phát bệnh lý tự miễn? Thứ nhất là sự giống nhau giữa mô cơ thể và tác nhân gây bệnh dẫn đến bị tấn công nhầm; thứ hai là tổn thương trong quá trình viêm nhiễm tại mô dẫn đến các thương tổn tế bào, làm cho các tế bào trở nên “lạ” với hệ miễn dịch; thứ ba đó là sau một quá trình viêm kéo dài dẫn đến sự tổn thương của cả mô và hệ miễn dịch làm cho quá trình sản xuất tự kháng thể xuất hiện. Bên cạnh đó còn một số cơ chế phức tạp hơn cho thấy vai trò gây bệnh lý tự miễn của một số loại vi khuẩn, virut, ký sinh trùng... Người ta cũng nhấn mạnh đến vai trò của từng cá thể bởi không phải tất cả những người bị nhiễm trùng đều bị bệnh tự miễn!

Lời khuyên của thầy thuốc

Bệnh lý tự miễn, mặc dù phổ biến, vẫn còn là một lĩnh vực cần nghiên cứu thêm nhất là vai trò của nhiễm trùng. Vì vậy, đối với mỗi người chúng ta nên tuân thủ: “phòng hơn chống”, phòng bệnh hơn chữa bệnh. Cố gắng duy trì một cơ thể khỏe mạnh là biện pháp tốt nhất tránh các bệnh tự miễn có liên quan đến nhiễm trùng.

PGS.TS.BS. Vũ Đức Định

Nguồn: Sức khỏe đời sống
Từ khóa: bệnh tự miễn
1  ... Tiếp » 

Diễn biến sức khỏe 3 nạn nhân nguy kịch trong vụ hỏa hoạn ở TP.HCM

Diễn biến sức khỏe 3 nạn nhân nguy kịch trong vụ hỏa hoạn ở TP.HCM
Một nạn nhân bị bỏng nặng đã tử vong, 3 người phải cấp cứu trong tình trạng bỏng, suy hô hấp tại hai bệnh viện sau vụ cháy rạng sáng 31/5.

Bé 21 tháng bại não vì hóc trà sữa, cách cứu con trong 4 phút

Bé 21 tháng bại não vì hóc trà sữa, cách cứu con trong 4 phút
- Bé trai không may bị hóc thạch trong trà sữa, dù được đưa đến viện nhưng đã bị bại não, sống thực vật.

Bé trai Hải Dương nguy kịch, liệt nửa người vì viêm não

Phẫu thuật thành công cho 2 học sinh vụ cây phượng ngã đè

Bé 4 ngày tuổi ở Bắc Giang nguy kịch, phải thay toàn bộ máu

Bé gái hơn 1 tuổi ở Phú Thọ có 3 quả thận

Phù bạch huyết: dấu hiệu triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán điều trị

Phù bạch huyết: dấu hiệu triệu chứng, nguyên nhân, chẩn đoán điều trị
Hệ bạch huyết là rất quan trọng để giữ cơ thể khỏe mạnh. Lưu thông dịch bạch huyết giàu protein trong cơ thể, thu thập vi khuẩn, virus và các sản phẩm chất thải

Xuất huyết giảm tiểu cầu tự phát ITP

Xuất huyết giảm tiểu cầu tự phát ITP
Xuất huyết giảm tiểu cầu tự phát hay còn gọi là xuất huyết giảm tiểu cầu miễn dịch hay vô căn là một rối loạn đông cầm máu có thể dẫn đến dễ bầm tím hoặc chảy máu (xuất huyết).

Tìm hiểu về Bệnh Thalassemia

Bệnh Viêm phế quản cấp

Ebola Triệu chứng Xét nghiệm và Chẩn đoán bệnh Ebola

Ebola Triệu chứng Xét nghiệm và Chẩn đoán bệnh Ebola
Ebola là gì? Các triệu chứng thường gặp? Các đối tượng có nguy cơ mắc bệnh Ebola? Hướng dẫn xét nghiệm và chẩn đoán nhiễm virus Ebola.

Ebola là gì Triệu chứng và cách phòng chống virus Ebola

Ebola là gì Triệu chứng và cách phòng chống virus Ebola
Ebola là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút Ebola gây nên. Nguồn lây bệnh, biểu hiện và những biện pháp phòng chống bệnh Ebola.

Bệnh sốt xuất huyết Dengue

Bệnh nhiễm ký sinh trùng Toxoplasma Toxoplasmosis

Thuốc điều trị HIV và AIDS

Tìm hiểu về Bệnh sốt rét Malaria

Cảnh báo nguy cơ suy thận nếu ăn nhiều quẩy chiên

Cảnh báo nguy cơ suy thận nếu ăn nhiều quẩy chiên
Quẩy chiên là một món ăn được nhiều người ưa thích bởi hương vị của nó kèm theo độ giòn tan bất tận. Tuy nhiên, quẩy chiên có chứa lượng muối nhôm nếu ăn nhiều và thường xuyên có thể làm ảnh hưởng xấu đến chức năng của thận, thậm chí gây suy thận.

Ăn gì để không thiếu vitamin A?

Ăn gì để không thiếu vitamin A?
Vitamin A là loại vitamin tan trong dầu mỡ có tác dụng tăng cường miễn dịch, làm tăng sức đề kháng của cơ thể chống lại các bệnh nhiễm khuẩn,

Ứng phó với ngộ độc thực phẩm trong mùa mưa lũ

Có nên cho trẻ ăn trứng mỗi ngày?

Mùa thu, ăn gì để giải độc?

Người bệnh tiểu đường có nên dùng dầu dừa?

Chăm sóc răng cho trẻ

Chăm sóc răng cho trẻ
Răng của trẻ bắt đầu phát triển dưới nướu trước cả khi chúng ta có thể nhìn thấy. Khoảng 6 tháng sau khi trẻ sinh ra, bạn có thể nhìn thấy chiếc răng đầu tiên. Đó chỉ mới là bước khởi đầu cho những nụ cười sẽ đi theo suốt cả đời người.

Chụp X quang trong nha khoa

Chụp X quang trong nha khoa
Một số lưu ý khi kiểm tra răng miệng bằng phim X quang.

Chẻ lưỡi và đeo trang sức trong miệng

Sức khỏe răng miệng trong thai kỳ

Mang lại nụ cười bằng hàm răng giả

Hôi miệng: những điều cần biết

Nguyên nhân và phương pháp giảm đau bụng kinh

Nguyên nhân và phương pháp giảm đau bụng kinh
Hầu như các bạn gái khi đến chu kỳ kinh nguyệt hay mắc phải chứng đau bụng kinh. Tuy nhiên không phải bạn gái nào cũng hiểu rõ nguyên nhân và cách điều trị đau bụng kinh.

Mẹo nhỏ giúp giảm đau ngực khi mang thai

Mẹo nhỏ giúp giảm đau ngực khi mang thai
Một số mẹo nhỏ như chườm lạnh, thoa kem, mặc áo ngực khi ngủ, tắm nước ấm có thể giúp giảm đau ngực trong suốt giai đoạn mang thai

Làm thế nào để thoát chứng trầm cảm sau sinh

Xoa bóp cải thiện sức khỏe cho phụ nữ có thai

Một số bệnh thường gặp khi mang thai

Nữ giới và bài học bảo vệ vùng kín

Xơ gan mật nguyên phát

Xơ gan mật nguyên phát
Xơ gan mật nguyên phát là một bệnh trong đó đường mật trong gan của bạn đang dần bị phá hủy. Xơ gan mật nguyên phát được cho là một bệnh tự miễn.

Bệnh Đau đa cơ dạng thấp

Bệnh Đau đa cơ dạng thấp
Đau đa cơ dạng thấp là tình trạng rối loạn viêm gây đau và cứng cơ, thường xảy ra ở vai, cổ, cánh tay và vùng bẹn

Thông tin về Bệnh Sarcoidosis

Phản vệ và sốc phản vệ Triệu chứng và cách điều trị

Viêm động mạch Takayasu

Thông tin về Bệnh xơ cứng bì

Phình động mạch chủ bụng

Phình động mạch chủ bụng
Phình động mạch chủ bụng (abdominal aortic aneurysm - AAA) là tình trạng giãn nở ( phình ) của một phần động mạch chủ trong vùng bụng mà đường kính …

Thông tin về bệnh Suy tim

Thông tin về bệnh Suy tim
Suy tim là một trong những lý do phổ biến nhất, khiến nhiều người trên 65 tuổi phải vào bệnh viện. Kênh Mạng Y Tế xin cung cấp thông tin cơ bản về suy tim.

Thông tin Bệnh động mạch vành

Tìm hiểu Bệnh Rối loạn nhịp tim

Nhồi máu cơ tim cơn đau tim