“Quy tỳ thang” bổ tâm và tỳ

So với các tạng phủ khác trong lục phủ ngũ tạng thì tâm và tỳ phải luôn làm việc và cũng là tạng dễ bị tổn thương phát sinh ra nhiều bệnh khác nhau.
Mục lục

Bài thuốc “Qui tỳ thang” của Danh y Nghiêm Dụng Hòa được in trong bộ sách “Tế sinh phương” có tác dụng bổ tâm và tỳ.

Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác cho rằng: Bài “Quy tỳ thang” có đủ các vị thuốc bồi bổ để: dương sinh, âm trưởng, tùy cơ biến hóa, trị được mọi chứng bệnh rất hiệu nghiệm”. Bài Quy tỳ thang là bài thuốc điều trị được nhiều chứng bệnh thuộc 2 tạng tâm và tỳ mà thầy thuốc Đông y nào cũng quan tâm sử dụng.

Bài thuốc gồm: phục linh 8g, đương quy 4g; bạch truật, hoàng kỳ, nhân sâm, long nhãn mỗi vị 10g; hắc táo nhân 4g, viễn chí 4g, mộc hương 2g, cam thảo (chích) 2g, nhục quế 2g.

Trong bài, nhân sâm, bạch truật, chích thảo có tác dụng kiện tỳ ích khí.

Hoàng kỳ phối hợp với nhân sâm để làm mạnh thêm ích khí kiện tỳ.

Hắc táo nhân, viễn chí, nhục quế để dưỡng tâm, an thần.

Mộc hương để lý khí tỉnh tỳ.

Các vị thuốc trong bài thuốc Quy tỳ thang trị các bệnh thuộc tạng tâm và tỳ.

Bài thuốc bổ cả khí và huyết ở 2 tạng tâm và tỳ nhưng mục đích chính là trị chứng huyết hư. Trong bài chủ yếu dùng nhiều vị thuốc kiện tỳ, bổ khí vì “khí năng nhiếp huyết”, “khí năng sinh huyết” đó là phương pháp trị chứng tỳ hư không thống huyết sinh ra chứng băng huyết, thổ huyết, chảy máu cam. Tỳ là nguồn không ngừng sinh hóa khí huyết để phục hồi khi bị tổn thương. Trong Đông y, tâm chủ huyết dịch, dựa vào huyết dịch để hoạt động, người huyết hư tâm hồi hộp, ít ngủ hay quên.

Toàn bộ bài thuốc có tác dụng: điều trị chứng tâm và tỳ đều hư, hồi hộp, mất ngủ, hay quên, ăn kém, mệt mỏi, kinh nguyệt không đều, rong huyết, xuất huyết dưới da, cơ thể suy nhược, thần kinh suy nhược dẫn đến suy tim.

Sau này, qua quá trình điều trị, Danh y Vương Khẳng Đường gia: đan bì 4g, hắc chi tử 4g, phục thần 12g, đại táo 12g, sinh khương 12g, gọi là bài “Quy tỳ gia vị thang”. Đan bì, chi tử có tác dụng thanh huyết nhiệt, tán huyết ứ điều trị tà nhiệt vào phần dinh (phần huyết). Phục thần có tác dụng bổ tâm an thần để trị chứng tim hồi hộp, hay quên, mất ngủ. Đại táo, sinh khương để bổ trung ích khí dưỡng tỳ hòa vị, trị chứng tỳ vị bị tổn thương, dinh vệ không điều hòa. Bài thuốc có tác dụng điều trị chứng tâm tỳ hư, thần kinh suy nhược, kém ăn, mất ngủ.

Danh y Hoài Bảo Kỳ: tăng nhục quế lên 5g, gia thạch hộc (sao nước muối) 4g, thạch xương bồ 2g để tư âm bổ ích tỳ vị sinh tân dịch, hóa đờm, thông khí và thông các khiếu. Để bổ ích tâm tỳ, hòa trung chỉ thống. Trị chứng do ước muốn không đạt, suy nghĩ nhiều làm tổn thương trung khí đau vùng thượng vị.

Danh y Lý Văn Lượng gia: thần khúc 10g để hòa lý, hành khí, tiêu thực trị chứng ăn không tiêu, gây tích trệ, đại tiện phân lỏng. Bài thuốc có tác dụng bổ thổ để sinh kim có tác dụng ninh tâm an thần, trị chứng lao hạch, xẹp phổi, ho ra máu.

Danh y Nghiêm Dụng Hòa gia: hổ phách 4g, thần sa 4g. Gọi “Quy tỳ thang điều thần sa hổ phách mạt” có tác dụng trấn tâm an thần. Điều trị chứng phụ nữ lo nghĩ nhiều, tâm thần không yên, mộng du ngủ không sâu giấc mơ thấy ma quỷ.

Hải Thượng Lãn Ông bỏ vị long nhãn, gia sinh địa 12g, thục địa 12g gọi là bài “Dưỡng huyết quy tỳ hoàn” làm thành viên để điều trị chứng khí huyết hao tổn, thần kinh suy nhược, tiêu hóa kém, tim hồi hộp, ngủ kém. Phụ nữ đầu đau, hay choáng váng, do huyết hư kinh nguyệt không đều. Cụ lại bỏ vị bạch truật, long nhãn, mộc hương, sinh khương, đại táo. Gia: bán hạ (chế) 8g, xuyên khung 4g, ngụ vị tử 4g, tăng nhục quế lên 4g, bá tử nhân 10g, phục linh lên 10g. Gọi là bài “Dưỡng tâm thang” để điều trị chứng tâm suy huyết hư, thần khí bất ninh, tim đập nhanh, hay quên, mất ngủ, khi ngủ hay thấy chiêm bao, ra mồ hôi, thần chí mệt mỏi. Cụ cho rằng: “Người thầy thuốc có kiến thức vững vàng, nhuần nhuyễn về y lý và dược lý biết kết hợp bài “Quy tỳ thang” với bài “Bổ trung ích khí” gia giảm ngoài điều trị các bệnh thuộc 2 tạng tâm và tỳ, còn chữa được một số bệnh ở các phủ tạng khác cho cả nam và nữ, người trưởng thành và người cao tuổi thường mắc...

TTND. BS. Nguyễn Xuân Hướng

Nguồn: Sức khỏe đời sống
  • Quy tỳ - phương thuốc quý kiện tỳ, nhiếp huyết

    Quy tỳ - phương thuốc quý kiện tỳ, nhiếp huyết
    Trong y học cổ truyền (YHCT), phương Quy tỳ thường được sử dụng dưới dạng nước sắc, hoặc viên hoàn, để trị các chứng suy yếu về tạng tỳ...
  • Quy tỳ thang: bài thuốc đông y bổ huyết dưỡng âm

    Quy tỳ thang: bài thuốc đông y bổ huyết dưỡng âm
    Dùng sâm, truật, linh, thảo để kiện tỳ ích khí, gia Hoàng kỳ để tăng thêm công hiệu ích khí, Táo nhân, Viễn chí, Quế viên để dưỡng tâm an thần, Mộc hương lý khí tỉnh tỳ.
  • Quy tỳ - phương thuốc quý kiện tỳ, nhiếp huyết

    Quy tỳ - phương thuốc quý kiện tỳ, nhiếp huyết
    Trong y học cổ truyền (YHCT), phương Quy tỳ thường được sử dụng dưới dạng nước sắc, hoặc viên hoàn, để trị các chứng suy yếu về tạng tỳ, như kém ăn, người gầy, da xanh, sắc mặt trắng bệch,môi tái, móng tay, chân nhợt nhạt, hoa mắt, chóng mặt, hay choáng váng (huyễn vựng), tinh thần mệt mỏi, mất ngủ, ngủ hay mơ mộng, hồi hộp, hay quên.
  • Quy tỳ thang bổ tâm, thận

    Quy tỳ thang bổ tâm, thận
    Quy tỳ thang là bài thuốc cổ phương mang tính kinh điển. Bài thuốc vừa bổ thận vừa điều chỉnh những rối loạn về tim mạch.
  • Quy tỳ thang - phương thuốc đa dụng, tốt cho người hiếm muộn

    Quy tỳ thang - phương thuốc đa dụng, tốt cho người hiếm muộn
    Nói đa dụng vì nó chữa được nhiều loại bệnh, có bệnh thuộc dạng nan y. Nói tốt cho người hiếm muộn vì từ lâu nó được dùng chữa cho các trường hợp, cả nam lẫn nữ
1 Tiếp » 

Món ăn mặn chát bỗng thành đặc sản, được vạn người mê

Món ăn mặn chát bỗng thành đặc sản, được vạn người mê
Cà dầm tương - món ăn dân dã tưởng như thất truyền ở H.Phúc Thọ (Hà Nội) đang trở thành đặc sản vạn người mê khi người dân khắp các tỉnh, thành tìm mua với giá chát là 50.000 đồng/quả.

5 món ăn đường phố ở TP.HCM được giới trẻ yêu thích

5 món ăn đường phố ở TP.HCM được giới trẻ yêu thích
Đã đặt chân đến thành phố mang tên Bác chắc chắn bạn sẽ choáng ngợp trước sự phong phú và đa dạng của ẩm thực nơi đây. Từ những món ăn cao cấp, đến bình dân tất cả đều mang hương vị riêng biệt. Đặc biệt, ẩm thực đường phố nơi đây luôn khiên các tín đồ sành ăn phải ngây ngất, quyến luyến.

Chả ram bắp và 4 món ngon tuyệt đỉnh của Lâm Đồng

Tự làm bánh mì bơ sữa mềm mịn thơm phức hóa ra lại chẳng khó chút nào!

Mắm sò trứ danh ở biển Lăng Cô

Vừa bận vừa nóng nực, bữa tối tôi nấu mỗi món canh trứng đơn giản mà ai cũng khen ngon

Cỏ sữa trị mụn nhọt lở ngứa, tiêu chảy

Cỏ sữa trị mụn nhọt lở ngứa, tiêu chảy
Ở nước ta có hai loại cỏ sữa: là cỏ sữa lá lớn và cỏ sữa lá nhỏ. Cả hai loại đều là những vị thuốc đều được dùng phổ biến trong Đông y; có tính vị, tác dụng, cách dùng tương tự như nhau.

Nước mía trị thử nhiệt, viêm đường tiết niệu

Nước mía trị thử nhiệt, viêm đường tiết niệu
Nước mía là nước giải khát rất quen thuộc có ở hầu khắp các tỉnh thành. Mùa hè nóng nực, uống cốc nước mía khiến bạn cảm thấy dễ chịu ngay lập tức. Tuy nhiên mía còn có nhiều công dụng quý với sức khỏe.

Cây Kim Ngân, kim ngân hoa và những bài thuốc chữa bệnh

Cây Cỏ Xước và những bài thuốc chữa bệnh

Cây Lá Gai, cây gai và những bài thuốc chữa bệnh

Cây cam thảo đất và những bài thuốc chữa bệnh

Món ăn mặn chát bỗng thành đặc sản, được vạn người mê

Món ăn mặn chát bỗng thành đặc sản, được vạn người mê
Cà dầm tương - món ăn dân dã tưởng như thất truyền ở H.Phúc Thọ (Hà Nội) đang trở thành đặc sản vạn người mê khi người dân khắp các tỉnh, thành tìm mua với giá chát là 50.000 đồng/quả.

5 món ăn đường phố ở TP.HCM được giới trẻ yêu thích

5 món ăn đường phố ở TP.HCM được giới trẻ yêu thích
Đã đặt chân đến thành phố mang tên Bác chắc chắn bạn sẽ choáng ngợp trước sự phong phú và đa dạng của ẩm thực nơi đây. Từ những món ăn cao cấp, đến bình dân tất cả đều mang hương vị riêng biệt. Đặc biệt, ẩm thực đường phố nơi đây luôn khiên các tín đồ sành ăn phải ngây ngất, quyến luyến.

Chả ram bắp và 4 món ngon tuyệt đỉnh của Lâm Đồng

Tự làm bánh mì bơ sữa mềm mịn thơm phức hóa ra lại chẳng khó chút nào!

Cỏ sữa trị mụn nhọt lở ngứa, tiêu chảy

Nước mía trị thử nhiệt, viêm đường tiết niệu