MangYTe

Môi trường hôm nay

Ô nhiễm môi trường

Rác thải nhựa, lợi bất cập hại

Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, sau khi đem lại tiện ích trong ít phút, những chiếc túi nilon, cốc nhựa, ống hút, vỏ bao bì... sẽ bị vứt bỏ ra môi trường và phải mất hàng nghìn năm mới có thể phân hủy.
Mục lục
Rác thải nhựa hiện đang là nỗi lo lớn.Rác thải nhựa hiện đang là nỗi lo lớn.

Theo thống kê của bộ tài nguyên và môi trường thì mỗi năm, người việt nam thải ra môi trường 1,8 triệu tấn rác thải nhựa, trong đó có khoảng hơn 30 tỷ túi nilon. trong đó có 0,28 triệu – 0,73 triệu tấn thải ra biển (tức là chiếm khoảng 6% tổng rác thải nhựa ra biển của toàn thế giới).

Đơn cử như thủ đô hà nội và tp hồ chí minh, mỗi ngày thải ra môi trường khoảng 80 tấn nhựa và nilon. trong đó, cứ 4.000 – 5.000 tấn rác thải mỗi ngày thì đã có 7% – 8% là rác thải nhựa, nilon.

Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, sau khi đem lại tiện ích trong ít phút, những chiếc túi nilon, cốc nhựa, ống hút, vỏ bao bì... sẽ bị vứt bỏ ra môi trường và phải mất hàng nghìn năm mới có thể phân hủy. và với thực trạng xả rác thải nhựa như hiện nay, chẳng mấy chốc việt nam sẽ chìm trong biển rác nhựa và phải đối mặt với nguy cơ “ô nhiễm trắng” trầm trọng.

Cũng theo đánh giá của các chuyên gia môi trường thuộc tổng cục môi trường (bộ tài nguyên và môi trường), rác thải nhựa rất khó bị phân huỷ trong môi trường tự nhiên. mỗi loại chất nhựa có số năm phân huỷ khác nhau với thời gian rất dài, hàng trăm năm có khi tới hàng nghìn năm. như chai nhựa phân hủy sau 450 năm – 1000 năm; ống hút, nắp chai sẽ phân hủy sau 100 năm – 500 năm; bàn chải đánh răng phân hủy sau 500 năm…

Trung bình mỗi người dân Việt Nam tiêu thụ 41 kg nhựa

Ở Việt Nam, lượng tiêu thụ sản phẩm nhựa đang tăng lên nhanh chóng. Theo số liệu thống kê của Hiệp hội Nhựa Việt Nam (2019), lượng sản xuất và tiêu thụ nhựa ở nước ta vào khoảng 5 triệu tấn năm 2015, trong đó 80% nguyên liệu sản xuất nhựa là nhập khẩu. Lượng nhựa tiêu thụ bình quân đầu người năm 2019 là 41 kg/người.

Nghiên cứu mới đây của nhóm tác giả Lê Thị Hoàng Oanh, Trần Thị Lan Anh và Nguyễn Thị Phương Loan thuộc Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho thấy, tại Việt Nam, ước tính lượng nhựa thải ra biển khoảng 0,28 - 0,73 triệu tấn/năm (chiếm 6% tổng lượng nhựa thải ra biển của thế giới), đứng thứ 4 trong danh sách các quốc gia có lượng nhựa thải ra biển nhiều nhất. Hiện tỷ lệ thu gom chất thải rắn, trong đó có nhựa thải là 80 - 100% tại các đô thị, 40 - 55% tại các khu vực nông thôn, trong cả nước 81% được xử lý theo tiêu chuẩn, quy chuẩn.

Phân tích các thành phần chất thải đô thị có thể tái chế được ở TP Hội An, chất thải nhựa chiếm 8,4 -14%; Lượng chất thải nhựa tại các nhà hàng chiếm số % thấp nhất (8,4%), trong khi tỷ lệ này trong chất thải từ hộ gia đình, khách sạn và đường phố tương đương nhau và xấp xỉ 14%. Tại TP Cần Thơ, lượng chất thải nhựa chiếm tỷ lệ ít hơn so với Hội An, với 6,13 và trong lượng chất thải nhựa, túi ni lông chiếm tỷ lệ lớn nhất, với 45,72%.

Nghiên cứu chất thải nhựa cỡ lớn trên sông Sài Gòn trong năm 2019 cho thấy, nhựa PO mềm và PS-E thường xuyên chiếm tỷ lệ cao nhất. Nhựa thải chiếm 6% trong chất thải rắn đô thị tại Huế và 8% trong chất thải nhựa tại Hà Nội. Lượng chất thải nhựa chiếm khoảng 3,2 - 8,3% tổng lượng chất thải trên sông Sài Gòn và thấp hơn tỷ lệ chất thải nhựa (16%) trong chất thải rắn đô thị của TP. Hồ Chí Minh.

Theo nhiều chuyên gia môi trường, để thực hiện việc giảm thiểu rác thải nhựa vào môi trường và duy trì sự quản lý bền vững chất thải nhựa, việt nam cần có các chiến lược cụ thể cũng như hành động thiết thực về quản lý nhựa thải; đồng thời cần tham khảo cách quản lý, xử lý của các quốc gia trên thế giới, hướng đến tái sử dụng, nhất là tạo ra các sản phẩm thay thế có nguồn gốc sinh học, hoặc có thể phân hủy sinh học.

Trong khi đó, theo báo cáo của bộ tài nguyên và môi trường, tỷ lệ thu gom rác thải nhựa có mối liên hệ với tỷ lệ thu gom chất thải rắn. tỷ lệ thu gom này đạt 80 - 100% ở các khu vực đô thị và 40 - 55% tại các khu vực nông thôn, tỷ lệ xử lý đạt tiêu chuẩn, quy chuẩn là 81%. trong đó, tỷ lệ chất thải rắn thu gom được xử lý cao nhất ở đông nam bộ (99,4%), tiếp đến là đồng bằng sông hồng (88,9%) và mức 57,5% đối với các khu vực tây nguyên, 56,4% ở trung du và miền núi phía bắc.

Phân loại, tái chế rác thải nhựa ở huyện Ứng Hòa (Hà Nội) khiến môi trường ô nhiễm.Phân loại, tái chế rác thải nhựa ở huyện Ứng Hòa (Hà Nội) khiến môi trường ô nhiễm.

Các công nghệ áp dụng xử lý chất thải rắn phổ biến là sản xuất phân compost, đốt và chôn lấp. phần lớn chất thải rắn tiếp nhận tại các bãi chôn lấp không được phân loại tại nguồn. một lượng đáng kể chất thải nhựa được tái chế tại các làng nghề việt nam, như trung văn, tân triều, tiên dược (hà nội) và minh khai (hưng yên). tại các làng nghề này, môi trường bị ô nhiễm nghiêm trọng, đặc biệt là các nguồn nước mặt. không chỉ tái chế nhựa thải lấy từ các nguồn trong nước, các làng nghề này còn nhập khẩu phần lớn nguyên liệu nhựa thải từ nước ngoài.

Giảm thiểu và tái sử dụng vẫn là giải pháp hàng đầu

Có một thực trạng rất đáng lo ngại: lượng chất thải nhựa và túi nilon ở Việt Nam, chiếm khoảng 8-12% chất thải rắn sinh hoạt. Nhưng 10% số lượng chất thải nhựa và túi nilon không được tái sử dụng mà thải bỏ hoàn toàn ra ngoài môi trường. Lượng chất thải nhựa và túi nilon thải bỏ ở Việt Nam xấp xỉ khoảng 2,5 triệu tấn/năm. Đây là một “gánh nặng” cho môi trường, thậm chí có thể dẫn đến thảm họa “ô nhiễm trắng” mà các chuyên gia đã gọi.

Theo các chuyên gia trong lĩnh vực môi trường, đốt rác thải nhựa giúp giải quyết vấn đề về quỹ đất hạn hẹp, nhưng lại làm sản sinh ra chất dioxin (chất da cam) gây biến đổi gen, mang đến nhiều nguy hiểm cho con người và sinh vật.

Theo Tiến sĩ Lê Thị Hoàng Oanh, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) những biện pháp tái chế chất thải nhựa được chia thành 4 nhóm là sơ cấp, thứ cấp, tam cấp và tứ cấp: Sơ cấp là xử lý cơ học mảnh nhựa có lịch sử rõ ràng để tạo thành sản phẩm có tính chất tương đương; thứ cấp là xử lý cơ học nhựa đã sử dụng, tạo ra sản phẩm có chất lượng thấp hơn ban đầu; tam cấp thu hồi những thành phần của nhựa và phụ gia; tứ cấp tức là thu hồi năng lượng từ nhựa thải. Tái chế sơ cấp rất đơn giản, chi phí thấp, nhưng chỉ áp dụng cho loại nhựa nhất định, vừa sạch, vừa không nhiễm các hóa chất.

Việc sản xuất chai nhựa mới từ chai nhựa cũ là một ví dụ. Cụ thể, tái chế thứ cấp là quá trình xử lý vật lý nhựa thải, tạo ra các hạt theo phương pháp đùn thông thường sau khi tách nhựa ra khỏi các tạp chất khác. Quá trình này liên quan đến việc thu gom, phân loại, làm sạch, sấy khô, làm nhỏ, tạo màu hoặc kết dính, ép viên, đùn nhựa để tạo ra sản phẩm cuối cùng.

Tái chế tam cấp, hay tái chế hóa học, hoặc tái chế nguyên liệu nhằm phân hủy nhựa thành các đơn vị cấu trúc hay các mảnh có khối lượng phân tử thấp khác, sau đó tái tạo. Tái chế tam cấp rất hữu ích vì nó tuần hoàn vật chất, giảm sử dụng năng lượng và nguyên liệu cho quá trình sản xuất nhựa. Tuy vậy, tái chế tam cấp không phổ biến rộng rãi do tốn năng lượng và chưa bền vững về mặt kinh tế.

Còn tái chế tứ cấp hay thu hồi năng lượng là phương pháp hiệu quả nhất để giảm thể tích nhựa thải, tuy nhiên lại phát thải ra các chất độc trong khí thải và tro thải nên đòi hỏi phải kiểm soát chặt chẽ và không được ủng hộ theo quan điểm sinh thái.

Tiến sĩ oanh nhận định, giải pháp hàng đầu cho thực trạng rác thải nhựa hiện nay ở nước ta vẫn là giảm thiểu và tái sử dụng. về khía cạnh kỹ thuật, kinh tế, môi trường và xã hội, việt nam cần ưu tiên hàng đầu nhóm biện pháp giảm thiểu và tái sử dụng chất thải nhựa. đặc biệt, chúng ta có cơ hội áp dụng các biện pháp thân thiện sinh thái trong quản lý nhựa.

Nguồn: Đại đoàn kết (http://daidoanket.vn/rac-thai-nhua-loi-bat-cap-hai-5665780.html)
1 Tiếp » 
Tải ứng dụng Mạng Y Tế trên CH PLAY