MangYTe

Tài liệu y khoa

Bong thanh dịch võng mạc hai mắt ở bệnh nhân tiền sản giật

Bong thanh dịch võng mạc hai mắt ở bệnh nhân tiền sản giật
  • Mã tin: 1814
  • Ngày đăng: 06/02/2023
  • Gian hàng: mangyte  
  • Khu vực: Hà nội
  • Giá: Liên hệ
Bài viết Bong thanh dịch võng mạc hai mắt ở bệnh nhân tiền sản giật trình bày mô tả các tổn thương kèm theo để có thể phân biệt bệnh lý bong thanh dịch võng mạc ở bệnh nhân tiền sản giật với các bệnh lý tại mắt thường gặp ở phụ nữ đang mang thai nói chung, bệnh nhân mắc tiền sản giật nói riêng.

Nội dung Text: Bong thanh dịch võng mạc hai mắt ở bệnh nhân tiền sản giật

T¹p chÝ y d−îc häc qu©n sù sè 2 - 2022 BONG THANH DỊCH VÕNG MẠC HAI MẮT Ở BỆNH NHÂN TIỀN SẢN GIẬT Lương Đại Dương1, Trần Thị Như Ngọc1 TÓM TẮT Bong thanh dịch võng mạc (BTDVM) ở bệnh nhân (BN) tiền sản giật có thể gây nhầm lẫn với một số bệnh lý khác tại mắt gặp ở phụ nữ có thai như co thắt mạch võng mạc, tắc mạch võng mạc… do cùng có triệu chứng nhìn mờ, mặc dù thái độ xử trí, điều trị và hậu quả của các bệnh lý là khác nhau. Tùy thuộc tình trạng tiền sản giật và nguyên nhân gây mờ, bác sĩ nhãn khoa và sản khoa sẽ hội chẩn và đưa ra quyết định đình chỉ thai nghén hay không. BTDVM ở BN tiền sản giật là một bệnh lý lành tính, tiên lượng tốt và không để lại di chứng, phục hồi thị lực hoàn toàn sau khi kết thúc thai kỳ. Chẩn đoán xác định BTDVM ở BN tiền sản giật và phân biệt với các nguyên nhân gây mờ khác ở phụ nữ mang thai nói chung, BN tiền sản giật nói riêng sẽ ảnh hưởng rất lớn đến quyết định đình chỉ thai nghén. Trong khuôn khổ bài báo, tác giả báo cáo 1 trường hợp mang thai đã được chẩn đoán tiền sản giật, xuất hiện nhìn mờ trong 3 tháng cuối thai kỳ. BN được chuyển đến Bệnh viện Mắt Hà Nội sau khi sinh tại Bệnh viện Đa khoa tuyến huyện (sinh non) và được chẩn đoán BTDVM. Sau 8 tuần theo dõi, dịch dưới võng mạc tiêu hoàn toàn, BN phục hồi thị lực. Bài báo cũng mô tả các tổn thương kèm theo để có thể phân biệt bệnh lý BTDVM ở BN tiền sản giật với các bệnh lý tại mắt thường gặp ở phụ nữ đang mang thai nói chung, BN mắc tiền sản giật nói riêng. * Từ khóa: Bong thanh dịch võng mạc; Tiền sản giật. Serous Retinal Detachment in both Eyes of Pre-eclampsia Patient Summary Serous retinal detachment in a pregnant patient with pre-eclampsia can cause confusion with some other eye diseases in pregnant women such as retinal vascular vasospasm, retinal vascular occlusion, etc., due to the same symptoms of blurred vision, despite the treatment and consequence of each disease are different. Depending on the situation and source of blurred vision, the ophthalmologist and obstetrician will consult and make a decision to terminate early pregnancy or not. Serous retinal detachment in pregnant women with pre-eclampsia is a benign disease with good prognosis and no sequelae, complete recovery of vision after the end of pregnancy. The diagnosis of serous retinal detachment in pregnant patients with pre-eclampsia and distinguishing it from other causes of blurriness in pregnant women in general and pre-eclampsia patients in particular will greatly influence the decision to terminate early pregnancy. 1 Khoa Đáy mắt, Bệnh viện Mắt Hà Nội Người phản hồi: Trần Thị Như Ngọc (nhungoc.ophthal@gmail.com) Ngày nhận bài: 09/02/2022 Ngày được chấp nhận đăng: 01/3/2022 102

T¹p chÝ y d−îc häc qu©n sù sè 2 - 2022 In the framework of this article, the author would like to report a case diagnosed with pre- eclampsia, blurred vision in the last 3 months of pregnancy. The patient was transferred to Hanoi Eye Hospital after giving birth at a general hospital (premature birth) and was diagnosed with serous retinal detachment. After 8 weeks of follow-up, the subretinal fluid completely was disappeared, the vision of the patient was recovered. The article also describes the accompanying lesions to be able to distinguish serous retinal detachment disease in patients with pre-eclampsia from other common eye diseases in pregnant women in general, pregnant women with pre-eclampsia in particular. * Keywords: Serous retinal detachment; Pre-eclampsia. ĐẶT VẤN ĐỀ Chúng tôi báo cáo 1 trường hợp BTDVM Tiền sản giật là một hội chứng bệnh lý do tiền sản giật được chẩn đoán và theo thai nghén toàn thân do thai nghén gây ra dõi điều trị tại Bệnh viện Mắt Hà Nội. trong 3 tháng cuối của thai kỳ với các CA LÂM SÀNG triệu chứng như tăng huyết áp, protein niệu và phù [1]. Tiền sản giật là giai đoạn Sản phụ 33 tuổi, con rạ, PARA 1001 xảy ra trước khi lên cơn sản giật. Bệnh lý được chẩn đoán tiền sản giật từ tuần 35 này gặp ở 5% thai phụ mang thai lần đầu của thai kỳ. Không có tiền sử bệnh lý nền [2]. Sinh lý bệnh về tiền sản giật chưa kèm theo. Hai mắt nhìn mờ từ tuần 37 được hiểu rõ. Tuy nhiên, một số nguyên của thai kỳ nhưng chưa khám và điều trị nhân gây bệnh có thể gồm động mạch mắt do đang theo dõi bệnh lý tiền sản giật xoắn ốc nhau thai trong tử cung kém phát tại Khoa Sản, Bệnh viện Đa khoa tuyến triển (làm giảm lưu lượng dòng máu nhau huyện. BN sinh mổ vào tuần 38 của thai tử cung ở cuối thai kỳ), bất thường di kỳ. Tình trạng mắt nhìn mờ tăng dần, BN truyền trên nhiễm sắc thể số 13, bất được chuyển tới Bệnh viện Mắt Hà Nội thường về miễn dịch, thiếu máu cục bộ vào ngày thứ 4 sau sinh. hoặc nhồi máu trong thai kỳ... Các yếu tố Tại thời điểm vào viện (07/11/2020), thị này được cho là gây tăng tình trạng nhạy lực MP: 4/10, MT: DNT 1/10. Nhãn áp hai cảm với prostaglandin, dẫn tới co thắt mắt 19 mmHg (Icare). Huyết áp 140/90 mạch ở nhiều cơ quan trong cơ thể sản mmHg. Phù nhiều ở hai chân, xét nghiệm phụ. Sự co thắt mạch ở nhiều vùng có thể protein niệu 0,25 g/L. BN nhìn mờ cả hai dẫn đến thiếu máu cục bộ, cuối cùng làm mắt, không kèm đau nhức, đỏ mắt. Khám hư hại nhiều cơ quan, đặc biệt là não, hai mắt thấy: Bán phần trước bình thận và gan [2]. thường, hoàng điểm mất ánh trung tâm, Bong thanh dịch võng mạc ở BN tiền võng mạc bong thanh dịch vùng hoàng sản giật hiếm gặp, được cho là hệ quả điểm, ranh giới vùng bong võng mạc rõ, của thiếu máu hắc mạc do co thắt mạch được giới hạn giữa hai cung mạch thái võng mạc [3] - hệ quả của quá trình bệnh dương trên và dưới của võng mạc, kích sinh của tiền sản giật. Tỷ lệ mắc bệnh < thước vùng bong võng mạc 2 - 3 lần 1% ở thai phụ tiền sản giật, tăng dần ở đường kính gai thị, mắt trái bong thanh BN bị sản giật [1]. dịch vùng hoàng điểm diện rộng và cao 103

T¹p chÝ y d−îc häc qu©n sù sè 2 - 2022 hơn mắt phải. Tình trạng gai thị, mạch vùng hoàng điểm tiêu gần hoàn toàn. máu võng mạc bình thường (Hình 1A, B). Trên phim OCT thấy dịch lắng đọng giữa BN được chụp cắt lớp võng mạc (OCT) biểu mô sắc tố và lớp võng mạc cảm thụ để đánh giá mức độ bong thanh dịch của võng mạc giảm, mắt phải thanh dịch vùng hoàng điểm, kết quả thấy lắng đọng võng mạc gần như tiêu hoàn toàn. Độ thanh dịch giữa lớp võng mạc cảm thụ và dày võng mạc trung tâm mắt phải và mắt biểu mô sắc tố. Độ dày võng mạc trung trái lần lượt là 247 µm và 374 µm (Hình tâm mắt phải và mắt trái lần lượt là 336 2A, B). BN tiếp tục được theo dõi và hẹn µm và 447 µm (Hình 1C, D). khám lại sau 4 tuần. Bệnh nhân được chẩn đoán hai mắt: Tại thời điểm khám lại (02/01/2021), thị Bong thanh dịch võng mạc. BN được theo lực MP: 9/10, MT: 8/10. Nhãn áp hai mắt dõi và hẹn khám lại sau 4 tuần. 18 mmHg (Icare). Huyết áp 120/80 mmHg. Tại thời điểm khám lại sau 4 tuần Xét nghiệm protein niệu: Âm tính. Khám (05/12/2020), thị lực MP: 8/10, MT: 6/10. hai mắt thấy: Bán phần trước hai mắt Nhãn áp hai mắt 19 mmHg (Icare). Huyết bình thường, dịch dưới võng mạc tiêu áp 120/80 mmHg. Toàn thân không phù. hoàn toàn. Trên phim OCT thấy dịch lắng Xét nghiệm protein niệu âm tính. Khám đọng giữa biểu mô sắc tố và lớp võng hai mắt thấy: Bán phần trước hai mắt mạc cảm thụ của võng mạc tiêu hoàn bình thường, võng mạc mắt trái còn bong toàn, võng mạc áp. Độ dày võng mạc thanh dịch với mức độ giảm hơn so với trung tâm mắt phải và mắt trái lần lượt là lần đầu vào viện, mắt phải thanh dịch 194 µm và 214 µm (Hình 3A, B). (A) (B) (C) (D) Hình 1: Hình ảnh đáy mắt của BN tại thời điểm lần đầu thăm khám: A) Hình ảnh chụp đáy mắt màu mắt phải; B) Hình ảnh chụp đáy mắt màu mắt trái; C) Hình ảnh OCT mắt phải; D) Hình ảnh OCT mắt trái. 104

T¹p chÝ y d−îc häc qu©n sù sè 2 - 2022 (A) (B) Hình 2: Hình ảnh đáy mắt của BN tại thời điểm 4 tuần sau điều trị: A) Hình ảnh OCT mắt phải; B) Hình ảnh OCT mắt trái. (A) (B) Hình 3: Hình ảnh đáy mắt của BN tại thời điểm 8 tuần sau điều trị: A) Hình ảnh OCT mắt phải; B) Hình ảnh OCT mắt trái. BÀN LUẬN yếu tố di truyền, miễn dịch và các rối loạn trao đổi chất. Giả thuyết được chấp nhận Tiền sản giật thường xuất hiện trong 3 nhiều nhất là do các đợt xâm nhập không tháng cuối của thai kỳ, đặc trưng bởi hoàn toàn của nguyên bào nuôi ở bánh protein niệu, tăng huyết áp và phù. Tổn nhau vào động mạch xoắn tử cung, dẫn thương tại mắt hay gặp ở BN tiền sản giật đến sự tái cấu trúc mạch máu không trọn là tình trạng co thắt các tiểu động mạch vẹn, gây ra tình trạng giảm tưới máu võng mạc, tổn thương này được phát bánh nhau. Hậu quả cuối cùng là co hiện ở 70% BN tiền sản giật [4]. BTDVM mạch dữ dội, tăng huyết áp, thoát dịch tại là bệnh lý hiếm gặp trên BN tiền sản giật, mao mạch và dẫn đến rối loạn đa cơ chỉ có một số báo cáo trên y văn về hiện quan. Hiện nay, cơ chế bệnh sinh của tượng này. Mặc dù bệnh đã được Von BTDVM ở BN tiền sản giật chưa được Graefe mô tả lần đầu vào năm 1855, bao hiểu rõ nhưng theo quan sát, bệnh gồm các triệu chứng cơ năng như nhìn thường xuất hiện trên BN tiền sản giật mờ, biến dạng hình, ám điểm, song thị..., nặng (huyết áp > 160/110 mmHg) hoặc kèm theo các tổn thương tại đáy mắt như BN bị sản giật, ít khi thấy trên lâm sàng co thắt mạch, bắt chéo động - tĩnh mạch, những tổn thương mạch máu võng mạc xuất huyết võng mạc, bong võng mạc, hoặc tổn thương bề mặt võng mạc khác phù đĩa thị, cotton-wool spot, BTDVM... kèm theo như xuất huyết, xuất tiết võng Cơ chế bệnh sinh của tiền sản giật do mạc. Do đó, nhiều tác giả cho rằng nhiều nguyên nhân phối hợp, bao gồm nguyên nhân là do sự thay đổi về chức 105

T¹p chÝ y d−îc häc qu©n sù sè 2 - 2022 năng bơm dịch và ion của lớp biểu mô trung gian. Bên cạnh đó, tình trạng gai thị, sắc tố nằm bên dưới lớp võng mạc cảm mạch máu võng mạc thường không thay thụ. Chức năng lớp biểu mô sắc tố bị ảnh đổi, dấu hiệu này có thể giúp phân biệt hưởng do tuần hoàn hắc mạc thay đổi [5]. với các bệnh lý khác gây nhìn mờ trong Ở BN tiền sản giật, mạch máu co kèm thai kỳ như tắc động mạch võng mạc theo sự thay đổi về huyết động làm giảm (động mạch co nhỏ, phù võng mạc), hoặc lưu lượng máu, dẫn tới thiếu máu hắc bệnh võng mạc tăng huyết áp (võng mạc mạc [6]. Rối loạn chức năng hắc mạc làm xuất huyết, xuất tiết, động mạch co cho thanh dịch đi qua lớp biểu mô sắc tố nhỏ…) hoặc bệnh lý tăng áp lực nội sọ vô võng mạc, gây nên BTDVM [5]. Mặc dù căn (phù gai). Chụp cắt lớp võng mạc các nghiên cứu có sử dụng chụp mạch (OCT) là phương pháp không xâm lấn, huỳnh quang trên BN tiền sản giật có tránh được các tác dụng phụ của thuốc BTDVM rất hạn chế (do lo ngại nguy cơ chụp mạch huỳnh quang cho BN, có giá gây dị tật thai nhi) nhưng một số nghiên trị trong chẩn đoán và theo dõi bệnh. cứu đã sử dụng chụp mạch huỳnh quang Chẩn đoán phân biệt BTDVM trên BN tiền võng mạc cho thấy những tổn thương sản giật với các nguyên nhân gây mờ trên võng mạc chủ yếu do thay đổi tuần khác ở phụ nữ mang thai dựa trên tình hoàn của hắc mạc, đặc biệt là tắc động trạng tiền sản giật, tổn thương võng mạc mạch và mao mạch hắc mạc [7, 8]. Có (gai thị, mạch máu võng mạc thường thể thấy, cơ chế BTDVM trên BN tiền sản không có tổn thương) và kết quả chụp giật khác với BTDVM ở BN mang thai OCT hoàng điểm (thường chỉ có lắng (thường do tăng nồng độ cortisol nội sinh). đọng thanh dịch giữa lớp võng mạc cảm Chẩn đoán bệnh dựa trên lâm sàng, thụ và biểu mô sắc tố). chụp OCT hoàng điểm tương đối dễ Điều trị BTDVM trên BN tiền sản giật là nhưng cần phân biệt loại trừ với một số điều trị bảo tồn, chủ yếu cần điều chỉnh nguyên nhân gây nhìn mờ có thể gặp ở căn nguyên là tăng huyết áp và theo dõi phụ nữ mang thai (tắc mạch võng mạc, tổn thương tại mắt. Sau sinh, dịch được tăng áp lực nội sọ vô căn) hoặc các tổn tái hấp thu bởi tế bào biểu mô sắc tố. thương khác tại mắt gặp ở BN tiền sản Bệnh tự khỏi sau 4 - 10 tuần và có tiên giật (co thắt động mạch võng mạc, bệnh lượng thị lực tốt. võng mạc do tăng huyết áp). Theo quan sát của tác giả, dựa trên một số trường KẾT LUẬN hợp BTDVM do tiền sản giật đã gặp, đa phần võng mạc bong thanh dịch vùng Bong thanh dịch võng mạc ở BN tiền hoàng điểm cao với diện tích rộng hơn sản giật là bệnh lý hiếm gặp, đôi khi bị bỏ nhiều so với bệnh hắc võng mạc trung qua do tình trạng phối hợp thiếu đồng bộ tâm thanh dịch trên người bình thường. của hai chuyên khoa Sản - Mắt. Trong Nhiều trường hợp võng mạc bong không cơn cấp, bệnh có thể gây giảm thị lực giới hạn ở vùng hoàng điểm mà lan rộng trầm trọng; tuy nhiên, bệnh lý này lành qua hai cung mạch võng mạc thái dương tính, thường tự khỏi sau vài tuần và hồi trên - dưới gây bong cả vùng võng mạc phục hoàn toàn thị lực. BN không cần 106

T¹p chÝ y d−îc häc qu©n sù sè 2 - 2022 dùng thuốc đặc hiệu, không cần đình chỉ 4. Wagner HP. Arterioles of the retina thai nghén vì BTDVM. Do đó, các bác sĩ in toxaemia of pregnancy. JAMA 1933; cần chẩn đoán phân biệt BTDVM với các 101:1380-1384. nguyên nhân khác gây mờ mắt ở BN tiền 5. Spaide RF, Goldbaum M, Wong DWK, Tang KC, Iida T. Serous detachment of the sản giật, từ đó đưa ra quyết định đình chỉ retina. Retina 2003; 23(6):820-846. thai nghén hoặc theo dõi đến hết thai kỳ. 6. Saito Y, Tano Y. Retinal pigment epithelial lesions associated with choroidal TÀI LIỆU THAM KHẢO ischemia in preeclampsia. Retina 1998; 1. Ober RR. Pregnancy-induced hypertension 18:103-108. (pre-eclampsia - eclampsia). In: Ryan SJ, 7. Diniz AL, Moron AF, dos Santos MS, editor. Retina. 2nd ed. Vol. 2. St Louis: Sass N, Pires CR, Debs CL. Ophthalmic Mosby. 1994:1405-1411. artery Doppler as a measure of severe pre- 2. Sunness JS. Pregnancy and retinal eclampsia. Int J Gynaecol Obstet 2008; disease. In: Ryan SJ, editor. Retina. St Louis: 100(3):216-220. Mosby. 1994:1393-1403. 8. Valluri S, Adelberg DA, Curtis RS, Olk RJ. 3. Mihu D, Mihu CM, Talu S, Ciuchina S, Diagnostic indocyanine green angiography Mautan A. Ocular changes in pre-eclampsia. in preeclampsia. Am J Ophthalmol 1996; Oftalmologia 2008; 52(2):16-22. 122:672-677. 107

Mạng Y Tế
Nguồn: https://tailieu.vn/doc/bong-thanh-dich-vong-mac-hai-mat-o-benh-nhan-tien-san-giat-2552028.html
Tải ứng dụng Mạng Y Tế trên CH PLAY