Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của lupus ban đỏ hệ thống ở trẻ em

Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của lupus ban đỏ hệ thống ở trẻ em
  • Mã tin : 887
  • Ngày đăng : 05/02/2023
  • Gian hàng : mangyte  
  • Khu vực : Hà nội
  • Giá : Liên hệ
  • Số điện thoại : 0433.509409
Nếu không xem được file có thể tải về tại đây hoặc tải Adobe PDF Reader về để xem tệp tài liệu này.
Đặc điểm lâm sàng lupus ban đỏ hệ thống rất đa dạng, liên quan đến nhiều cơ quan, hay gặp nhất là tổn thương thận. Ở trẻ em viêm thận lupus thường nặng, tiên lượng không tốt Bài viết trình bày đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của lupus ban đỏ hệ thống ở trẻ em.

Nội dung Text: Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của lupus ban đỏ hệ thống ở trẻ em

tạp chí nhi khoa 2019, 12, 2 ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG CỦA LUPUS BAN ĐỎ HỆ THỐNG Ở TRẺ EM Bùi Song Hương*, Lê Thị Minh Hương*, Trần Thị Chi Mai**. * Bệnh viện Nhi Trung ương; ** Trường Đại học Y Hà Nội TÓM TẮT Đặt vấn đề: Đặc điểm lâm sàng Lupus ban đỏ hệ thống (LBĐHT) rất đa dạng, liên quan đến nhiều cơ quan, hay gặp nhất là tổn thương thận. Ở trẻ em viêm thận Lupus thường nặng, tiên lượng không tốt. Mục đích: Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của bệnh nhi LBĐHT. Phương pháp: Nghiên cứu mô tả lâm sàng tiến cứu 125 bệnh nhi được chẩn đoán LBĐHT theo tiêu chuẩn SLICC 2012. Bệnh nhân được đánh giá về các biểu hiện lâm sàng, xét nghiệm, mức độ hoạt động bệnh theo thang điểm SLEDAI. Kết quả: Đặc điểm lâm sàng hay gặp nhất là ban cánh bướm, viêm khớp và sốt. Các rối loạn huyết học và miễn dịch chiếm tỷ lệ cao: thiếu máu (84,8%), bổ thể thấp (90,4%), Anti-dsDNA dương tính 82,4%. Tỷ lệ mức độ hoạt động bệnh nặng (SLEDAI≥11) ở nhóm viêm thận cao hơn nhóm không viêm thận (p=0,001). Kết luận: Bệnh cảnh lâm sàng hay gặp trong Lupus trẻ em là ban cánh bướm, viêm khớp, sốt, thiếu máu và rối loạn miễn dịch. Bệnh nhi có viêm thận có mức độ hoạt động bệnh nặng nề hơn trẻ không có viêm thận. Từ khóa: Lupus ban đỏ hệ thống, trẻ em, viêm thận Lupus. ABSTRACT CLINICAL AND LABORATORY PROFILES OF PEDIATRICS SYSTEMIC LUPUS ERYTHEMATOSUS Introduction: Clinicalsymptoms of systemic lupus erythematosus (SLE) are very diverse and related to many different body systems. Renal is the most involved. Pediatrics lupus nephritis is usually severe and has bad prognosis. Objectives: Todescribe the clinical and laboratory profiles of pediatrics SLE with and without Lupus nephritis (LN). Methods: A descriptive, prospective study of 125 pediatrics SLE diagnosed based on SLICC 2012 criteria. The clinical and laboratory profiles, SLEDAI score were recorded. Results: Common clinical featuresin pediatrics SLE were malar rash, arthritis and fever. High ratio of anemia (84.8%), hypocomplementemia (90.4%) and Anti-dsDNA positive (82.4%)were seen. Severe disease activity index scores(SLEDAI ≥ 11)of LN subgroup were higher than that ofnon-LN subgroup, p=0.001. Conclusions: Common clinical picture of pediatrics SLE was malar rash, arthritis, fever, anemia and immunology disorder. Pediatrics LN had disease activity more severe than non-LN subgroup. Key words: Pediatrics Systemic Lupus Erythematosus, Lupus Nephritis. Nhận bài: 20-2-2019; Chấp nhận: 5-4-2019 Người trách nhiệm chính: Bùi Song Hương Địa chỉ liên hệ: Bệnh viện Nhi Trung ương Email: bshuong.nhp@gmail.com 60

phần nghiên cứu 1. Đặt vấn đề 2.4. Thông số nghiên cứu và phương pháp thu thập số liệu Lupus ban đỏ hệ thống (LBĐHT) là một bệnh - Đặc điểm lâm sàng: sốt, ban cánh bướm, tự miễn gây ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong ban đĩa, rụng tóc, nhạy cảm ánh sáng, viêm loét cơ thể. Tần suất mắc LBĐHT ngày càng tăng trên miệng, tan máu, biểu hiện thần kinh. Hỏi bệnh, thế giới và 15-20% tổng số bệnh nhân Lupus là khám trực tiếp người bệnh, thu thập thông tin từ trẻ em. Đặc điểm lâm sàng LBĐHTở trẻ em thường hồ sơ bệnh án, thảo luận đánh giá các triệu chứng khởi phát nặng nề và nhiều đợt tiến triển hơn so lâm sàng, xét nghiệm theo tiêu chuẩn chẩn đoán với người lớn dẫn đến tử vong cao hơn từ 2 đến bệnh cùng các nhà thận học và khớp học. 3 lần[1]. Biểu hiện lâm sàng LBĐHT rất đa dạng - Đặc điểm cận lâm sàng: kết quả các xét do cơ chế lắng đọng các phức hợp miễn dịch gây nghiệm về huyết học (công thức máu), sinh hóa tổn thương nhiều cơ quan. Diễn biến bệnh phức (bổ thể, kháng thế kháng nhân, Anti-dsDNA, ure, tạp qua những giai đoạn thuyên giảm và tiến triển creatinin...), protein niệu, creatinin niệu, tế bào thay đổi giữa các cá thể. Mặc dù các triệu chứng lâm niệu. Các xét nghiệm này đều được tiến hành tại sàng LBĐHT ở trẻ em khá rõ trong giai đoạn bệnh labo của Bệnh viện Nhi Trung ương đã được công tiến triển và tương tự như ở người lớn, tuy nhiên nhận ISO 15189: 2012. diễn biến thường nặng hơn, hay gặp tổn thương - Thông tin được ghi chép theo mẫu bệnh án thận, đòi hỏi thuốc ức chế miễn dịch liều cao. nghiên cứu thống nhất. Trong giai đoạn đầu của LBĐHT, triệu chứng lâm - Tiêu chuẩn chẩn đoán viêm thận Lupus: Theo sàng đa dạng, dễ lẫn với các bệnh lý khác nên có tiêu chuẩn của Hội Khớp học Mỹ-ACR[3]: chẩn thể bị bỏ qua. Trong Lupus, thận là cơ quan bị tổn đoán viêm thận khi protein niệu >0,5g/24h tương thương sớm nhất, thường trong 1-2 năm đầu bị đương tỷ lệ protein/creatinin niệu >50mg/mmol, bệnh, chiếm37-82% ở trẻ em [2]. Tiên lượng tổng thể và/ hoặc tế bào niệu hoạt tính (hồng cầu niệu của bệnh phụ thuộc nhiều vào chẩn đoán sớm, điều dương tính >5 tế bào/vi trường cô đặc và/ hoặc trị hiệu quả đợt tiến triển và duy trì phòng tránh các bạch cầu niệu dương tính >5 tế bào/vi trường cô biến chứng. Nghiên cứu này tìm hiểu đặc điểm lâm đặc không kèm nhiễm khuẩn tiết niệu) và/ hoặc sàng và cận lâm sàng của LBĐHT ở trẻ em. trụ niệu (trụ hồng cầu hay trụ bạch cầu không kèm nhiễm khuẩn tiết niệu). Tiêu chuẩn vàng 2. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu chẩn đoán viêm thận là sinh thiết thận chỉ ra viêm 2.1. Đối tượng: Tất cả bệnh nhân được chẩn thận cầu thận qua trung gian phức hợp miễn dịch đoán Lupus ban đỏ hệ thống vào điều trị tại Bệnh tương ứng viêm thận Lupus. viện Nhi Trung ương. 2.5. Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm SPSS - Tiêu chuẩn chẩn đoán SLICC 2012: có ít nhất 20.0. Kiểm định thống kê so sánh các tỷ lệ, trung 4/17 tiêu chuẩn, trong đó có ít nhất 1 tiêu chuẩn bình. Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê khi p

tạp chí nhi khoa 2019, 12, 2 3.2. Đặc điểm lâm sàng của Lupus ban đỏ hệ thống Bảng 1. Đặc điểm lâm sàng của bệnh nhi Lupus ban đỏ hệ thống Nhóm không Tổng số Nhóm có Viêm Đặc điểm lâm sàng viêm thận OR (95%CI) p (n= 125) thận (n= 99) (n= 26) Tuổi khởi phát bệnh trung bình 10,57±3,02 10,57±2,99 10,61±3,18 0.95 1,31 Giới nữ 111(88,8%) 85(85,9%) 26 (100%) 0,09 (1,18-1,45) 1,36 Ban cánh bướm 70 (56,0%) 57(57,6%) 13(50%) 0,49 (0,57-3,22) 0,24 Ban đĩa 6(4,8%) 3(3%) 3(11,5%) 0,2 (0,05-1,27) 1,25 Nhạy cảm ánh sáng 33(26,4%) 27(27,3%) 6 (23,1%) 0,67 (0,45-3,45) 0,69 Loét miệng 27(21,6%) 20(20,2%) 7(26,9%) 0,46 (0,25-1,85) 0,42 Rụng tóc 27(21,6%) 18(18,2%) 9(34,6%) 0,07 (0,16-1,09) 1,054 Viêm khớp 59(47,2%) 47(47,5%) 12(46,2%) 0,90 (0,44-2,51) 0,365 Sốt 57 (45,6%) 40 (40,4%) 17(65,4%) 0,03 (0,15-0,90) 3,23 Viêm thanh mạc 23 (18,4%) 21(21,2%) 2(7,7%) 0,16 (0,71-14,78) 0,399 Biểu hiện thần kinh 11 (8,8%) 7(7%) 4(15,4%) 0,24 (0,11±1,49) 0,17 Thiếu máu tan máu 7 (5,6%) 3(0,03%) 4(15,4%) 0,03 (0,04±0,82) Nhận xét: Đặc điểm lâm sàng thường gặp nhất là ban cánh bướm, viêm khớp và sốt. So sánh 2 nhóm có và không có viêm thận, triệu chứng sốt và tan máu ở nhóm không viêm thận cao hơn nhóm viêm thận với p

phần nghiên cứu 3.4. Đặc điểm tổn thương thận của nhóm có viêm thận Bảng 3. Một số đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của nhóm viêm thận Lupus Đặc điểm n Tỷ lệ Đặc điểm n Tỷ lệ Phù 58 54,7% Albumin máugiảm

tạp chí nhi khoa 2019, 12, 2 thiếu máu tan máuhay gặp ở bệnh nhân viêm để theo dõi tình trạng bệnh, đánh giá hoạt động thận hơn[8]. Ở nam giới, các triệu chứng Lupus bệnh, tác dụng phụ của thuốc điều trị trong quản nghiêm trọng hơn và tiên lượng xấu hơn. Biểu lý bệnh nhân Lupus. hiện lâm sàng phổ biến nhất ở nam là thận, tiếp 4.3. Một số đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng theo là viêm khớp và sốt; ở bệnh nhân nữ phổ của nhóm có viêm thận biến là viêm khớp, sau đó sốt và rụng tóc [9]. Các Chúng tôi gặp 79,2% bệnh nhi có viêm thận, nghiên cứu cho các kết quả khác nhau có thể do trong đó dấu hiệu phù chiếm 54,7%, hội chứng các mẫu bệnh nhân khác nhau, cũng do tính chất thận hư là 41,5%, tăng huyết áp 34,9%, nước tiểu lâm sàng đa dạng, phức tạp của bệnh LBĐHT. ít (bao gồm cả thiểu niệu và vô niệu) 30,2%, tiểu 4.2. Đặc điểm cận lâm sàng máu đại thể 17%. Xét nghiệm nước tiểu đánh Bệnh nhân LBĐHT hay gặp các rối loạn huyết giá tổn thương thận, chúng tôi gặp tỷ lệ cao học: thiếu máu 84,8%, bạch cầu giảm 22,4% protein niệu ngưỡng thận hư 67,9%, hồng cầu trong đó giảm bạch cầu trung tính 11,2% và giảm niệu 56,6%, bạch cầu niệu không có nhiễm trùng bạch cầu lympho 19,2%, giảm tiểu cầu 21,6% 64,2% (Bảng 3). (Bảng 2). Thiếu máu là biểu hiện hay gặp nhất ở Thận là cơ quan tổn thương phổ biến nhất bệnh nhân Lupus của chúng tôi cũng giống các trong Lupus. Các nghiên cứu trên trẻ em còn ít, tỷ tác giả khác [10],[11]. Nguyên nhân thiếu máu lệ viêm thận trong Lupus theo một số tác giả là trong Lupus có thể do bệnh mạn tính, do thiếu 36% [12],43,7%[11]. Tổn thương viêm thận của sắt hoặc thiếu máu tan máu (10-15%)[4]. Tỷ lệ chúng tôi cao hơn các nghiên cứu khác có thể giảm tiểu cầu dao động trong các nghiên cứu 20- do đối tượng nghiên cứu của chúng tôi đa phần 30%[12],[10],[5],[11]. Nhiều nghiên cứu ghi nhận là trong giai đoạn bệnh tiến triển, biểu hiện lâm giảm bạch cầu với tỷ lệ khác nhau từ 12,5%[11] sàng nặng phải vào viện điều trị. Trong số 99 đến 40%[12]. Giảm lympho gặp phổ biến ở trẻ bệnh nhân viêm thận Lupus của chúng tôi, 62 em cũng như người lớn, bạch cầu trung tính giảm bệnh nhân (49,6%) có tiêu chuẩn vàng sinh thiết chiếm 12-15% [5]. thận. Các bệnh nhân không có viêm thận thường Đặc điểm miễn dịch của LBĐHT là sản xuất nhiều triệu chứng lâm sàng nhẹ hơn, chủ yếu điều trị các tự kháng thể. Trong nghiên cứu này chúng tôi ngoại trú. Tỷ lệ tăng huyết áp của chúng tôi tương gặp giảm bổ thể (C3, C4) đều chiếm 90,4% bệnh tự nghiên cứu của Vijayvới 31,2%[11], của Mina nhân, ANA dương tính 69,6%, Anti-dsDNA dương 40% [5]. Biểu hiện phổ biến ở các bệnh nhân có tính 82,4% (Bảng 2). Fonseca gặp ANA dương viêm thận là đái máu vi thể 79%, hội chứng thận tính 90,1%, bổ thể máu thấp 45,7%, Anti-dsDNA hư 55% còn suy thận cấp hiếm gặp1,4% [11]. Các dương tính 35,8%[13]. Trong một nghiên cứu khác chỉ số nước tiểu hoạt động (protein, hồng cầu, của Andy thấy 92% ANA dương tính, 80% bổ thể bạch cầu niệu cao), bổ thể máu thấp, Anti-dsDNA thấp C3/C4 và 52% Anti-dsDNA dương tính [14]. tăng thường được sử dụng như những dấu ấn Tỷ lệ rối loạn miễn dịch C3, C4 và Anti-dsDNA của miễn dịch của bệnh thận hoạt động. chúng tôi cao hơn các nghiên cứu có thể do đa số 4.4. Mức độ hoạt động bệnh Lupus bệnh nhi của chúng tôi đều ở giai đoạn bệnh hoạt Tỷ lệ bệnh nhân nhóm có viêm thận có mức động mạnh phải nhập viện điều trị. Ngược lại tỷ lệ độ hoạt động bệnh nặng (SLEDAI ≥ 11) cao hơn ở ANA dương tính của chúng tôi thấp hơn của các nhóm không viêm thận, p=0,001 (Bảng 4). Trẻ em tác giả khác có thể do nhiều bệnh nhân đã được thường có biểu hiện lâm sàng nặng hơn người lớn điều trị thuốc ức chế miễn dịch trước đó. Bổ thể C3, với mức độ hoạt động bệnh cao, dễ tổn thương C4 thấp, giảm một hoặc nhiều dòng tế bào là các thận và thần kinh hơn, nồng độ bổ thể thấp hơn. xét nghiệm sinh hóa và huyết học thông thường Tseng và cộng sự cũng nhận thấy bệnh nhân 64

phần nghiên cứu viêm thận Lupus có điểm SLEDAI trung bình cao 7. Faezi S.T, Almodarresi M.H, Paragomi P hơn nhóm không có viêm thận (12.00 so với 9.73, et al (2017). Clinical picture of lupus nephritis p

Tải ứng dụng Mạng Y Tế trên CH PLAY