MangYTe

Tài liệu y khoa

Tình trạng dinh dưỡng của thai phụ mắc đái tháo đường thai kỳ tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương năm 2020-2021

Tình trạng dinh dưỡng của thai phụ mắc đái tháo đường thai kỳ tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương năm 2020-2021
  • Mã tin: 1848
  • Ngày đăng: 06/02/2023
  • Gian hàng: mangyte  
  • Khu vực: Hà nội
  • Giá: Liên hệ
Bài viết Tình trạng dinh dưỡng của thai phụ mắc đái tháo đường thai kỳ tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương năm 2020-2021 nghiên cứu mô tả cắt ngang kết hợp hồi cứu nhằm đánh giá tình trạng dinh dưỡng trước khi mang thai và một số đặc điểm về tiền sử sản khoa, yếu tố nguy cơ ở 173 thai phụ mắc Đái tháo đường thai kỳ khám và điều trị nội trú tại Bệnh viện Nội tiết Trung Ương năm 2020- 2021.

Nội dung Text: Tình trạng dinh dưỡng của thai phụ mắc đái tháo đường thai kỳ tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương năm 2020-2021

TC.DD & TP 18 (1) - 2022 TÌNH TRẠNG DINH DƯỠNG CỦA THAI PHỤ MẮC ĐÁI THÁO ĐƯỜNG THAI KỲ TẠI BỆNH VIỆN NỘI TIẾT TRUNG ƯƠNG NĂM 2020-2021 Nguyễn Thị Trang1, Vũ Thị Hiền Trinh2, Phan Hướng Dương3, Nguyễn Trọng Hưng4 Nghiên cứu mô tả cắt ngang kết hợp hồi cứu nhằm đánh giá tình trạng dinh dưỡng trước khi mang thai và một số đặc điểm về tiền sử sản khoa, yếu tố nguy cơ ở 173 thai phụ mắc Đái tháo đường thai kỳ (ĐTĐTK) khám và điều trị nội trú tại Bệnh viện Nội tiết Trung Ương năm 2020- 2021. Kết quả: Độ tuổi mắc ĐTĐTK cao nhất từ 21- 34 tuổi chiếm 70%. Tình trạng dinh dưỡng trước khi mang thai: Tỉ lệ nhẹ cân (BMI

TC.DD & TP 18 (1) - 2022 nghiên cứu đã chỉ ra tình trạng thừa b. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu cân béo phì trước mang thai, tiền sử gia Cỡ mẫu tính theo công thức xác định đình mắc ĐTĐ là một trong những yếu một tỉ lệ: tố nguy cơ của ĐTĐTK.Vì thế chúng tôi thực hiện nghiên cứu này với mục tiêu: Đánh giá tình trạng dinh dưỡng và mô tả đặc điểm đường huyết, tiền sử sản khoa, yếu tố nguy cơ của phụ nữ có thai mắc ĐTĐTK tại bệnh viện Nội tiết Trong đó: Trung Ương năm 2020-2021. n: số lượng bệnh nhân; p: 0,27 [3]; là sai số tương đối của nghiên cứu, lấy ; là mức ý nghĩa thống kê, lấy = 0,05, khi đó II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG = 1,96; Từ công thức trên tính được cỡ PHÁP NGHIÊN CỨU mẫu là 166 bệnh nhân. 1. Đối tượng nghiên cứu Phương pháp chọn mẫu: Mẫu nghiên 1.1 Đối tượng nghiên cứu: Thai phụ cứu được chọn theo phương pháp chọn được chẩn đoán mắc ĐTĐTK đến tư mẫu thuận tiện, tất cả bệnh nhân nằm nội vấn dinh dưỡng và điều trị tại khoa Nội trú tại bệnh viện và bệnh nhân ngoại trú tiết sinh sản Bệnh viện Nội tiết Trung đến tư vấn dinh dưỡng trong thời gian Ương từ tháng 9 năm 2020 đến tháng 4 tiến hành nghiên cứu và thỏa mãn đủ tiêu năm 2021 chuẩn lựa chọn đều được chọn vào ng- 1.2 Tiêu chuẩn loại trừ hiên cứu cho đến khi đủ cỡ mẫu. Thực tế trong thời gian nghiên cứu chúng tôi thu - Bệnh nhân

TC.DD & TP 18 (1) - 2022 2.3 Tiêu chuẩn sử dụng trong nghiên cứu - Tiêu chuẩn đánh giá Chỉ số khối cơ thể (BMI) được tính theo cônh thức: Cân nặng (Kg) BMI = Chiều cao (m)2 Ngưỡng đánh giá BMI theo thang điều chỉnh cho người Châu Á dựa theo phân loại của WHO [4] Phân loại BMI (kg/m2) Thiếu năng lượng trường diễn < 18,5 Bình thường 18,5 – 22,9 Thừa cân (béo phì độ 1) 23 – 24,9 Béo phì 25 Khuyến nghị năng lượng ăn vào phân loại theo tình trạng dinh dưỡng trước khi có thai của hướng dẫn dinh dưỡng Quốc gia [5] Phân loại Mức năng lượng (kcal/kg/ngày) Thiếu năng lượng trường diễn 35-40 Bình thường 30- 35 Thừa cân béo phì 20-30 Tiêu chuẩn chẩn đoán ĐTĐTK bằng nghiệm pháp dung nạp Glucose bằng đường uống với 75g glucose, đo đường huyết tại thời điểm lúc đói, sau 1h và sau 2h làm ng- hiệm pháp theo khuyến nghị của ADA (Hiệp hội Đái tháo đường Hoa kỳ) năm 2020 [6]. Thời điểm xét nghiệm Giá trị đường huyết Lúc đói 5,1 mmol/l (92 mg/dL) Sau 1 giờ 10,0 mmol/l (180 mg/dL) Sau 2 giờ 8,6 mmol/l (153 mg/dL) 2.4 Quản lý và phân tích số liệu đó nhập vào Excel 2016. Giá trị chất - Nhập số liệu trên phần mềm RedCap. dinh dưỡng của khẩu phần được tính toán dựa vào “Bảng thành phần các thực - Số liệu điều tra khẩu phần được quy phẩm Việt Nam năm 2007”. đổi từ thức ăn chín sang sống sạch theo bảng quy đổi của Viện Dinh dưỡng, sau - Phân tích số liệu bằng phần mềm STATA 13.0 12

TC.DD & TP 18 (1) - 2022 2.5 Đạo đức nghiên cứu mật và tự nguyện tham gia. Đối tượng Nghiên cứu được thực hiện sau khi có quyền ngừng tham gia bất cứ khi nào. đã được Hội đồng đạo đức chấp thuận. Các thông tin thu thập chỉ nhằm phục vụ Bệnh nhân được cung cấp đầy đủ các nghiên cứu và hoàn toàn giữ bí mật. Ng- thông tin về nghiên cứu, hiểu rõ mục hiên cứu này chỉ nhằm mục đích nâng đích nghiên cứu, giải thích về tính bảo cao sức khỏe cho bệnh nhân, ngoài ra không có mục đích nào khác. III. KẾT QUẢ Bảng 1. Phân loại tuổi của các thai phụ trong nghiên cứu. Nhóm tuổi n % 20 2 1,1 21- 24 8 4,7 25 – 29 55 31,8 30 – 34 58 33,5 35 50 28,9 Tổng 173 100 SD 31,2 4,7 (min – max) (19 – 42) Nhận xét: Kết quả nghiên cứu cho thấy thai phụ mắc ĐTĐTK chủ yếu từ 21- 34 tuổi chiếm 70% trong đó cao nhất từ 30- 34 với 33.5% và tuổi trung bình của các thai phụ là 31,2 4,7 tuổi. Bảng 2. Trung bình tuổi thai chuẩn đoán ĐTĐTK của các thai phụ. Tuổi thai (tuần) n % < 24 33 19 25- 28 65 37,5 >28 75 43,5 Tổng 173 SD 26,7 5,9 (min – max) (5 – 38) Nhận xét: Tuổi thai trung bình tại thời điểm chẩn đoán ĐTĐTK 26,7 5,9 và tuổi thai phát hiện ĐTĐTK sớm nhất là 05 tuần, muộn nhất là vào 38 tuần. 13

TC.DD & TP 18 (1) - 2022 5% 14 % Nhẹ cân (BMI < 18,5) 20 % Bình thường (18,5 < BIM < 22,9) Thừa cân (23 < BIM < 24,9 Béo phì (BMI < 25) 61 % Hình 1. Phân loại tình trạng dinh dưỡng trước mang thai theo BMI Nhận xét: Kết quả nghiên cứu cho thấy tỉ lệ thừa cân, béo phì trước mang thai chiếm tới 34% trong đó 14% là béo phì và tỉ lệ nhẹ cân chiếm 5%. Bảng 3. Đặc điểm nhân trắc học Đặc điểm SD Min – Max Cân nặng trước mang thai 54,0 7,7 kg 39 – 89 kg Chiều cao 1,57 0,05 m 1,45 – 1,68 m Mức BMI 21,9 2,8 kg/ 16 – 32,2 kg/ Nhận xét: Cân nặng trước mang thai trung bình là 54,0 ± 7,7 kg; chiều cao trung bình là 1,57 0,05 m và BMI trước mang thai trung bình là 21,8 ± 2,8 kg/ . Bảng 4. Mức đáp ứng nhu cầu năng lượng qua khẩu phần 24 giờ theo khuyến nghị Tiêu chí đánh giá SD n Tỷ lệ (%) Tổng năng lượng 1991,1 414,1 kcal Đạt nhu cầu 47 27,2 Thấp hơn nhu cầu 14 8,1 Cao hơn nhu cầu 112 64,7 Nhận xét: Kết quả cho thấy trung bình cầu khuyến nghị là 64,7% và đạt nhu cầu năng lượng tiêu thụ là 1991,1 414,1 kcal, chiếm 27,2%, thấp nhất là chưa đạt nhu tỷ lệ thai phụ tiêu thụ cao hơn so với nhu cầu chiếm 8,1%. 14

TC.DD & TP 18 (1) - 2022 Bảng 5. Giá trị đường huyết lúc chuẩn đoán ĐTĐTK Giá trị X ± SD n Tỉ lệ (%) Đường huyết lúc đói < 5,1 mmol/l 5,6 ± 1,6 mmol/l 71 42,8 ≥ 5,1 mmol/l 95 57,2 Đường huyết sau 1 h 11,9 ± 2,5 mmol/l < 10 mmol/l 11 6,7 ≥ 10 mmol/l 154 93,3 Đường huyết sau 2h 10,4 ± 2,9 mmol/l < 8,6 mmol/l 27 17,5 ≥ 8,6 mmol/l 137 82,5 Nhận xét: Kết quả nghiên cứu của sau thời điểm uống 1h 11,9 ± 2,5 mmol/l chúng tôi cho thấy mức trung bình và sau 2h 10,4 ± 2,9 mmol/l đều cao hơn đường huyết của đối tượng nghiên cứu ngưỡng chuẩn đoán. lần lượt là: Lúc đói 5,6 ± 1,6 mmol/l; SẢY THAI/NẠO PHÁ THAI 39.6 THAI CHẾT LƯU 14.1 THAI SINH NON 6.5 BUỒNG TRỨNG ĐA NANG 4.1 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 Tiền sử sản khoa Hình 1. Đặc điểm tiền sử sản khoa của thai phụ (n=171) Nhận xét: Chiếm tỉtỷ lệ cao nhất trong nhóm ĐTĐTK là tiền sử sảy thai/nạo phá thai với tỷ lệ 36,9% tiếp đó là thai chết lưu với 14,1% và thấp nhất là tiền sử buồng trứng đa nang chỉ 4,1%. Bảng 6. Một số yếu tố nguy cơ Yếu tố nguy cơ n % Thừa cân béo phì 58 34 Tiền sử ĐTĐ thế hệ I 71 41,8 Tiền sử sinh con to ≥ 3600 g (4000 g) 38 (17) 22,2 (9,9) 15

TC.DD & TP 18 (1) - 2022 Nhận xét: Tiền sử ĐTĐ thế hệ thứ sĩ sản khoa đã quan tâm tới phát hiện nhất chiếm tỷ lệ cao trong các yếu tố ĐTĐTK trong thời gian mang thai và đã nguy cơ với 41,8%, tiếp đến là thừa cân được đưa vào sàng lọc thường quy cho béo phì chiếm 34%. thai phụ từ 24 tuần trở đi. Do đó vẫn có thai phụ mắc ĐTĐTK được chẩn đoán muộn và thực tế lâm sàng xảy ra nhiều điều đáng tiếc. Vì vậy, cần đưa vào sàng BÀN LUẬN lọc ĐTĐTK sớm cho thai phụ. Đặc điểm độ tuổi: Kết quả cho thấy Đặc điểm nhân trắc: Chiều cao trung thai phụ mắc ĐTĐTK chủ yếu từ 21- bình của thai phụ là 1,57 ± 0,05 m (thấp 34 tuổi chiếm 70% trong đó cao nhất nhất là 1,45m và cao nhất 1,68 m). Cân từ 30- 34 với 33.5% và tuổi trung bình nặng trước mang thai trung bình là 54,0 của các thai phụ là 31,2 ± 4,7. Kết quả 7,7 kg (nhẹ nhất là 39 kg và nặng nhất này tương tự với một số nghiên cứu của là 89kg). Đánh giá TTDD trước mang Nguyễn Trọng Hưng và cộng sự năm thai theo mức BMI cho kết quả đa số 2019 với độ tuổi từ 21-34 chiếm tỉ lệ thai phụ thuộc nhóm bình thường chiếm cao nhất 77,5% [7], nghiên cứu của 61%, tỉ lệ thừa cân, béo phì trước mang Trần Thạch Sơn năm 2012 cho thấy tuổi thai chiếm tới 34% và mức BMI trung trung bình của thai phụ ĐTĐTK là 31,5 bình là 21,8 ± 2,8 kg/ . Nghiên cứu của tuổi [8]. Nghiên cứu của chúng tôi khác chúng tôi tương tự một số nghiên cứu với nghiên cứu của Lê Thanh Tùng năm của Thái Thị Thanh Thúy với tỉ lệ thừa 2010 với tỉ lệ ĐTĐTK trong nhóm thai cân béo phì trước mang thai chiếm 30% phụ 35 tuổi cao hơn nhóm

TC.DD & TP 18 (1) - 2022 cầu chiếm 27,2%. Kết quả này tương tự được làm NPDNG sớm, ngay từ lần nghiên cứu của Lê Kim Chi (2019) thực khám thai đầu tiên nhằm phát hiện sớm hiện tại bệnh viện Từ Dũ với mức trung và điều trị ĐTĐTK. bình là 2084,8 519,2 kcal [12]. Chế độ Đặc điểm yếu tố nguy cơ: Chiếm ăn dư thừa năng lượng do tâm lý lo ngại tỉ lệ cao nhất là tiền sử ĐTĐ thế hệ thứ trẻ bị thiếu chất và ít hoạt động thể lực nhất với 41,8% cao hơn nghiên cứu của trong thai kỳ khiến cơ thể tích lũy chất Lê Thị Thanh Tâm thực hiện tại thành béo quá mức kết hợp với tình trạng tăng phố Vinh với tỉ lệ gia đình mắc ĐTĐ Lipid máu đặc trưng có thể góp phần thế hệ thứ nhất là 15,8% [13] và nghiên làm thai to. Không những vậy còn tác cứu của Nguyễn Thị Mai Phương thực động trực tiếp đến độ nhạy chất lượng hiện tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng Insulin làm tăng tình trạng kháng insu- với 10% [14]. Theo Mahmood bệnh lin trong thai kỳ. nhân ĐTĐTK có tiền sử gia đình ĐTĐ Đặc điểm giá trị nghiệm pháp dung và là yếu tố nguy cơ cao mắc ĐTĐTK nạp Glucose: Kết quả cho thấy trung [15]. Sự khác biệt này do nghiên cứu bình giá trị đường huyết lúc đói là 5,6 của chúng tôi thực hiện tại Hà Nội, ± 1,6 mmol/l, sau nghiệm pháp 1 giờ là thành phố có mức độ phát triền nhanh, 11,9 ± 2,5 mmol/l và sau 2 giờ là 10,4 kéo theo tỷ lệ ĐTĐ Type 2 tăng và ngày ± 2,9 mmol/l. Cả 3 giá trị đều cao hơn càng trẻ hóa. ngưỡng chuẩn đoán và cao hơn nghiên cứu của Lê Thị Thanh Tâm [13] và của Lê Thanh Tùng [9]. Có sự khác biệt IV. KẾT LUẬN như vậy vì nghiên cứu của chúng tôi được thực hiện tại tuyến trung ương, là Qua nghiên cứu 173 thai phụ bị mắc tuyến cuối cùng điều trị nên đối tượng ĐTĐTK đến khám tại Bệnh viện Nội là những bệnh nhân đường huyết cao tiết Trung ương năm 2020-2021; chúng khó kiểm soát được chuyển từ tuyến tôi nhận thấy: dưới lên. - Tình trạng thừa cân-béo phì của thai Đặc điểm tiền sử sản khoa: Chiếm phụ trước khi mang thai phân loại theo tỉ lệ cao nhất là tiền sử sảy thai/nạo chỉ số nhân trắc học là khá cao, chiếm phá thai với 36,9% và thai chết lưu với 34%; Tỉ lệ nhẹ cân, bình thường lần 14,1%. Nghiên cứu của Nguyễn Trọng lượt là: 5%, 61%. Hưng và cộng sự (2019) [7] với tiền - Trung bình năng lượng tiêu thụ là sử sảy thai 28,3% thấp hơn và thai lưu 1991,1 ± 414,1 kcal/ngày, đa số thai 16,2% tương tự khi so sánh với nghiên phụ tiêu thụ năng lượng cao hơn so với cứu của chúng tôi, nguyên nhân là chúng tôi thu thập cả những đối tượng có tiền nhu cầu là 64,7%. sử sảy thai hoặc nạo phá thai. Sảy thai, - Giá trị trung bình đường huyết lúc đói thai chết lưu có thể là hậu quả của tình là 5,6 ± 1,6 mmol/l, sau 1 giờ là 11,9 trạng rối loạn đường huyết nhưng chưa ± 2,5 mmol/l và sau 2 giờ là 10,4 ± 2,9 được phát hiện và kiểm soát. Vì vậy thai mmol/l. phụ có tiền sử sẩy thai, thai lưu cần phải - Tuổi trung bình chẩn đoán ĐTĐTK là 17

TC.DD & TP 18 (1) - 2022 31,2 ± 4,7 tuổi, thai phụ trong nhóm từ abetes Care 2020 Jan; 43(Supplement 21-34 tuổi chiếm tỉ lệ cao nhất là 70%. 1): S14-S31. - Tiền sử sảy thai/ nạo phá thai chiếm tỉ 7. Nguyễn Trọng Hưng, Lê Kim Chi, lệ 36,9% và gia đình mắc ĐTĐ thế hệ Phan Thế Đồng, Nguyễn Long, Võ Thị thứ nhất là 41,8% Đem (2020). Tình trạng dinh dưỡng của thai phụ Đái tháo đường thai kỳ Khuyến nghị điều trị ngoại trú tại bệnh viện Từ Dũ Tăng cường truyền thông về vai trò của năm 2019. Tạp chí Dinh dưỡng và dinh dưỡng trong dự phòng và kiểm thực phẩm, 166- 2020, trang 55–64. soát ĐTĐTK đến các thai phụ, với thai 8. J. E. Hirst, T. S. Tran, M. A. T. Do, phụ mắc ĐTĐTK cần được tư vấn và F. Rowena, J. M. Morris, and H. E. hướng dẫn chế độ dinh dưỡng, luyện tập Jeffery (2012). Women with gesta- cụ thể. Đặc biệt cần kiểm soát tình trạng tional diabetes in Vietnam: a qualita- thừa cân, béo phì trước khi có thai. tive study to determine attitudes and health behaviours. BMC Pregnancy Childbirth, vol. 12, no. 1, p. 81 TÀI LIỆU THAM KHẢO 9. Lê Thanh Tùng (2010). Nghiên cứu 1. WHO (1999). Definition, Diagnosis tỷ lệ măc bệnh, một số yếu tố nguy cơ and classification of Diabetes Melli- và đặc điểm lâm sàng của Đái tháo tus and its complications. đường thai kỳ. Luận Án Tiến Sĩ Học 2. Gestational diabetes mellitus. Saudi Trường Đại Học Hà Nội. Medical Journal, vol. 36, no. 4, pp. 10. Thái Thị Thanh Thúy, Nguyễn Khoa 399–406. Diệu Vân (2011). Nghiên cứu tỷ lệ đái 3. C. L. Nguyen et al (2017). Cohort tháo đường thai kỳ theo tiêu chuẩn profile: maternal lifestyle and diet in ADA năm 2011 và các yếu tố nguy cơ. relation to pregnancy, postpartum and Luận Văn Thạc Sĩ Học Trường Đại infant health outcomes in Vietnam: A Học Hà Nội. multicentre prospective cohort study. 11. Vũ Bích Nga (2009). Nghiên cứu BMJ Open, vol. 7, no. 9, p. e016794. ngưỡng Glucose máu lúc đói để sàng 4. A. Jan and C. Weir (2019). "BMI lọc Đái tháo đường Thai kỳ và bước Classification Percentile and Cut Off đầu đánh giá hiệu quả điều trị. Luận Points". án Tiến sĩ Y Học, Trường Đại học Y Hà Nội. 5. Hướng dẫn Quốc gia dự phòng và kiểm soát Đái tháo đường Thai kỳ. 12. Lê Kim Chi, Phan Thế Đồng, Quyết định số 6173 /QĐ-BYT ngày Nguyễn Trọng Hưng, Võ Thị Đem, 12 /10/2018 của Bộ trưởng Bộ Y tế, Nguyễn Long (2019). Khảo sát chế độ 2008. ăn cho phép kiểm soát đường huyết ở thai phụ Đái tháo đường thai kỳ điều 6. ADA (American Diabetes Associ- trị ngoại trú tại bệnh viện Từ Dũ năm ation) (2020, ). Classification and 2019. Tạp chí Dinh dưỡng và Thực Diagnosis of Diabetes: Standards of phẩm, vol. 6, no. 16, trang 19–26, Medical Care in Diabetes—2020. Di- 18

TC.DD & TP 18 (1) - 2022 13. Lê Thị Thanh Tâm 92017(2017). bệnh viện Phụ sản Hải Phòng năm Nghiên cứu phân bố- một số yếu tố 2015. Tạp chí Phụ Sản, vol. 13, no. liên quan và kết quả sản khoa của thai 04, trang 34–38. phụ Đái tháo đường thai kỳ. Luận án 15. M. Moosazadeh et al (2016). Fam- Tiến sĩ Y học, Trường Đại học Y Hà ily history of diabetes and the risk of Nội. gestational diabetes mellitus in Iran: 14. Nguyễn Thị Mai Phương, Vũ Văn A systematic review and meta-anal- Tâm (2015). Tỷ lệ Đái tháo đường ysis. Diabetes Metabolic Syndrome, thai kỳ và một số yếu tố liên quan tại vol. 11 Suppl 1, pp. S99–S104. Summary NUTRITIONAL STATUS OF GESTATIONAL DIABETES MELLITUS IN PREGNANT WOMEN AT NATIONAL HOSPITAL OF ENDOCRINOLOGY IN 2020- 2021 A cross-sectional descriptive study method was used to assess pre-pregnancy nutritional status and to describe serveral characteristics of obstetric history and high risk factors of 173 pregnant women with gestational diabetes, who were examined and received inpatient treat- ment at the National Hospital of Endocrinology in 2020-2021. The results showed that the prevalence of GDM patients in the age group from 21-34 was accounted for 70%. Pre-preg- nancy nutritional status: The rates of underweight (BMI

Mạng Y Tế
Nguồn: https://tailieu.vn/doc/tinh-trang-dinh-duong-cua-thai-phu-mac-dai-thao-duong-thai-ky-tai-benh-vien-noi-tiet-trung-uong-nam--2565417.html
Tải ứng dụng Mạng Y Tế trên CH PLAY