Nhân 2 ca bệnh hiếm tại Bệnh viện Nhi Trung ương: Phổi móng ngựa, đối chiếu y văn

Nhân 2 ca bệnh hiếm tại Bệnh viện Nhi Trung ương: Phổi móng ngựa, đối chiếu y văn
  • Mã tin : 660
  • Ngày đăng : 04/02/2023
  • Gian hàng : mangyte  
  • Khu vực : Hà nội
  • Giá : Liên hệ
  • Số điện thoại : 0433.509409
Nếu không xem được file có thể tải về tại đây hoặc tải Adobe PDF Reader về để xem tệp tài liệu này.
Phổi móng ngựa là một dị tật phổi bẩm sinh hiếm gặp, trong đó phần đáy của hai phổi nối liền với nhau qua một eo nhu mô. Bài viết mô tả hai trường hợp phổi móng ngựa được phát hiện tại Bệnh viện Nhi Trung ương với bệnh cảnh lâm sàng khác nhau, góp phần chia sẻ kinh nghiệm trong chẩn đoán và điều trị bệnh lý này.

Nội dung Text: Nhân 2 ca bệnh hiếm tại Bệnh viện Nhi Trung ương: Phổi móng ngựa, đối chiếu y văn

Journal of Pediatric Research and Practice, Vol. 5, No. 6 (2021) 46-52 Case Report Two Rare Cases of Horshoe Lung in the Vietnam National Children’s Hospital and Medical Literature Review Le Thi Kim Ngoc 1 Vietnam National Children’s Hospital, 18/879 La Thanh, Dong Da, Hanoi, Vietnam Received 16 October 2021 Revised 22 October 2021; 25 November 2021 Abstract Horseshoe lung is a rare, congenital, pulmonary anomaly in which the caudal and basal segments of the left and right lungs are joined together. Most cases of horseshoe lung are associated with lung hypoplasia. Horseshoe lung can be definitely diagnosed by MSCT, showing that the isthmus of the pulmonary parenchyma crosses the midline into the contralateral side and it is typically supplied by the hypoplastic pulmonary artery. Furthermore, combining bronchopulmonary malformations, as well as cardiovascular abnormalities, are clearly demonstrated on MSCT. Clinical symptoms, therapeutic methods, and prognosis depend on the incidence of pulmonary hypertension, lung hypoplasia, and other combinations of congenital malformations. In this article, we describe two cases of horseshoe lung at the Vietnam National Children’s Hospital in order to share experience in the diagnosis and treatment of this anomaly. Keywords: Horseshoe lung; Pulmonary malformation, Lung hypoplasia. * Corresponding author. E-mail address: ngocltk@nch.org.vn https://doi.org/10.47973/jprp.v5i6.381 46

L.T.K. Ngoc/Journal of Pediatric Research and Practice, Vol. 5, No. 6 (2021) 46-52 47 Nhân 2 ca bệnh hiếm tại Bệnh viện Nhi Trung ương: phổi móng ngựa, đối chiếu y văn Lê Thị Kim Ngọc Bệnh viện Nhi Trung ương, 18/879 La Thành, Đống Đa, Hà Nội, Việt Nam Nhận ngày 16 tháng 10 năm 2021 Chỉnh sửa ngày 22 tháng 10 năm 2021; Chấp nhận đăng ngày 25 tháng 11 năm 2021 Tóm tắt Phổi móng ngựa là một dị tật phổi bẩm sinh hiếm gặp, trong đó phần đáy của hai phổi nối liền với nhau qua một eo nhu mô. Hầu hết các trường hợp phổi móng ngựa có liên quan đến thiểu sản phổi 1 bên. Phổi móng ngựa được chẩn đoán tốt nhất bằng MSCT, giúp phát hiện sự liên tục của nhu mô vùng đáy phổi, quan sát rõ giảm sản phổi 1 bên đồng thời đánh giá được cấp máu cho vùng eo nhu mô này từ các mạch máu của bên phổi thiểu sản, các bất thường khí phế quản và các dị tật tim mạch kèm theo. Các triệu chứng lâm sàng, phương pháp điều trị và tiên lượng phụ thuộc vào mức độ thiểu sản phổi cũng như tăng áp phổi và các dị tật bẩm sinh phối hợp khác. Trong bài báo này, chúng tôi mô tả hai trường hợp phổi móng ngựa được phát hiện tại Bệnh viện Nhi Trung ương với bệnh cảnh lâm sàng khác nhau, góp phần chia sẻ kinh nghiệm trong chẩn đoán và điều trị bệnh lý này. Từ khóa: Phổi móng ngựa, Dị dạng phổi bẩm sinh, Thiểu sản phổi I. Đặt vấn đề tôi mô tả hai trường hợp phổi móng ngựa với Phổi móng ngựa là một dị tật bẩm sinh bệnh cảnh lâm sàng khác nhau. hiếm gặp, đặc trưng bởi đường nối giữa nhu II. Giới thiệu ca bệnh mô từ cả hai phổi, sau tim và trước thực quản, động mạch chủ ngực và cột sống [1]. Tác giả 2.1. Ca bệnh 1: Spencer đã mô tả bất thường này lần đầu tiên Bệnh nhân nữ, 4 tuổi, tiền sử viêm phổi tái vào năm 1962 [2]. Hầu hết các trường hợp diễn nhiều lần. Nhập viện lần này vào tháng phổi móng ngựa có liên quan đến thiểu sản 4/2021 cũng vì viêm phổi kéo dài. Sau khi phổi một bên và bất thường tĩnh mạch phổi nhập viện, bệnh nhân được chụp X-quang trở về [1]. Một số bất thường đi kèm cũng đã tim phổi và siêu âm tim. Trêm siêu âm tim được mô tả, bao gồm cả các bất thường về thấy không có dị tật tim lớn, tuy nhiên còn tim mạch, các dị tật bẩm sinh cơ hoành, dị tật tồn tại tĩnh mạch chủ trên bên T. Bệnh nhân đường tiêu hóa… Trong báo cáo này, chúng được chụp cắp lớp vi tính (CLVT) 128 dãy có tiêm thuốc cản quang. Trên phim CLVT * Tác giả liên hệ 128 dãy thấy hai phổi nối với nhau bởi eo E-mail address: ngocltk@nch.org.vn nhu mô ở phần thấp nằm sau tim, trước thực https://doi.org/10.47973/jprp.v5i6.381 quản và động mạch chủ ngực và cột sống.

48 L.T.K. Ngoc/Journal of Pediatric Research and Practice, Vol. 5, No. 6 (2021) 46-52 Phần eo nhu mô này được chi phối bởi 1 phát hiện thấy bất thường phân thùy phổi cả nhánh phế quản nhỏ xuất phát từ phế quản hai bên: phổi P chỉ có 2 thùy, phổi T chỉ có thùy dưới phải, được cấp máu từ 1 nhánh 1 thùy, còn tồn tại tĩnh mạch chủ trên bên nhỏ của động mạch thùy dưới P. Tĩnh mạch T. Bệnh nhân được điều trị viêm phổi bằng dẫn lưu riêng biệt về nhĩ T. Ngoài ra cũng kháng sinh, đáp ứng tốt. Hình 1. Nhu mô phổi hai bên nối liền nhau bởi 1 eo nhu mô ở phần thấp nằm sau tim, trước cột sống và động mạch chủ (ĐMC) xuống, không thấy đường màng phổi trong phần eo nhu mô này, thấy tĩnh mạch dẫn lưu về nhĩ T (mũi tên thẳng). Phổi phải có 2 thùy ngăn cách nhau bởi 1 rãnh liên thùy (mũi tên cong). Phổi T không có rãnh liên thùy Hình 2. động mạch cấp máu cho vùng eo xuất phát từ nhánh thùy dưới phổi P (mũi tên thẳng), tĩnh mạch dẫn lưu về nhĩ T (mũi tên cong) Hình 3. Tồn tại tĩnh mạch chủ trên bên T (mũi tên thẳng), tĩnh mạch chủ trên bên P (mũi tên cong)

L.T.K. Ngoc/Journal of Pediatric Research and Practice, Vol. 5, No. 6 (2021) 46-52 49 2.2 Ca bệnh 2: Bệnh nhân nam, 1 tháng tuổi, vào viện vì suy hô hấp. Bệnh nhân được chụp XQ tim phổi, siêu âm tim. Trên siêu âm tim phát hiện thông liên thất, nghi ngờ có sling động mạch và bất thường đổ về tĩnh mạch phổi. Sau đó bệnh nhân được chụp CLVT 256 dãy để đánh giá dị tật tim. Trên CLVT thấy phổi móng ngựa, hai phổi nối với nhau bởi eo ở phần thấp nằm sau tim, trước thực quản và động mạch chủ ngực và cột sống, được chi phối bởi 1 nhánh phế quản nhỏ xuất phát từ phế quản thùy dưới phải, được cấp máu từ 1 nhánh nhỏ của động mạch thùy dưới P. Động mạch phổi T xuất phát bất thường từ động mạch phổi P vòng sau khí thực quản gây hẹp khí quản. Phổi phải thiểu sản, mô phổi không thấy tổn thương. Phổi trái tăng thể tích bù. Khí quản hẹp dưới thanh môn khoảng 10 mm, kéo dài tới tận chỗ chia phế quản gốc, hẹp nhất tại ngang mức sling động mạch phổi đường kính 1,6 x 1,2 mm ngay sát Carina. Quai động mạch chủ quay phải. Bất thường tĩnh mạch phổi đổ về từ thùy dưới phải đổ về hợp lưu tĩnh mạch phổi trái và trở về nhĩ trái. Bệnh nhân được điều trị viêm phổi bằng kháng sinh, được phẫu thuật sửa chữa tạo hình lại vị trí nối của động mạch phổi T về thân động mạch phổi, vá lỗ thông liên thất. Hình 4. Phổi móng ngựa, nhu mô vùng đáy phổi hai bên nối liền nhau qua eo. Thiểu sản phổi P. Nhánh động mạch thùy dưới phổi P cấp máu cho vùng eo. Hình 5. Bất thường đổ về của tĩnh mạch phổi dưới P, đổ về hợp lưu chung với tĩnh mạch phổi T rồi đổ về nhĩ T (mũi tên)

50 L.T.K. Ngoc/Journal of Pediatric Research and Practice, Vol. 5, No. 6 (2021) 46-52 Hình 6. Động mạch phổi T xuất phát bất thường từ động mạch phổi P, tạo sling động mạch gây hẹp khí quản (mũi tên) Hình 7. Động mạch thùy dưới P chia nhánh cấp máu cho vùng eo phổi (mũi tên thẳng ngắn), tĩnh mạch vùng eo phổi (mũi tên thẳng dài). Nhánh phế quản thùy dưới phải chia nhánh cho vùng eo phổi (mũi tên cong) III. Bàn luận phổi phải so với phổi trái, chiếm khoảng 80% Phổi móng ngựa là một dị tật bẩm sinh các trường hợp [4]. Figa và cộng sự phân hiếm gặp, đặc trưng bởi sự hợp nhất của phổi loại phổi móng ngựa thành ba kiểu: kiểu thứ phải và trái bởi một eo nhu mô. Phần eo này (1) hợp nhất phổi mà không có màng phổi ở nằm sau tim và trước động mạch chủ ngực [3]. giữa; kiểu (2) có hai lớp màng phổi giữa các Căn nguyên của phổi móng ngựa vẫn chưa rõ mô phổi nối liền; và kiểu (3) sự hiện diện của ràng, có thể là kết quả của một quá trình hợp bốn lớp màng phổi giữa các mô phổi nối liền, nhất nhu mô phổi [1] hoăc do sự không tách và phần eo phổi được bao quanh bởi lá tạng rời của trung bì dẫn đến sự nối liền của phổi và thành của màng phổi [3]. và khoang màng phổi [1]. Hầu hết các trường Một số bất thường tim mạch khác đã được hợp phổi móng ngựa có liên quan đến giảm báo cáo ở phổi móng ngựa: thông liên nhĩ, sản phổi một bên, xảy ra thường xuyên hơn ở thông liên thất, còn ống động mạch và tứ

L.T.K. Ngoc/Journal of Pediatric Research and Practice, Vol. 5, No. 6 (2021) 46-52 51 chứng của Fallot [4] Phổi móng ngựa có thể Hai trường hợp chúng tôi mô tả ở đây có liên quan đến dị tật phế quản phổi như bất sản các triệu chứng về hô hấp và tim mạch trong động mạch phổi, vòng động mạch, hoặc lỗ rò đó có 1 bệnh nhân phát hiện rất sớm, ngay sau khí thực quản [5]. sinh do suy hô hấp sớm do liên quan đến vòng Bệnh nhân có phổi móng ngựa có thể động mạch phổi gây chèn ép khí quản. Các không có triệu chứng. Tuy nhiên, bệnh nhân chẩn đoán dễ dàng xác định bằng MSCT lồng cũng có thể xuất hiện các triệu chứng hô hấp ngực. Các hai bệnh nhân đều có bất thường bao gồm suy hô hấp, viêm phổi, nhiễm trùng tim mạch ở các mức độ khác nhau. Bệnh nhân phổi tái phát hoặc các triệu chứng của tăng áp thứ 1 không có bất thường lớn về tim mạch, phổi [4] mặc dù các triệu chứng này không ngoại trừ còn tồn tại tĩnh mạch chủ trên T. đặc hiệu. Hầu hết các bệnh nhân đều được Điều này lý giải vì sao bệnh được phát hiện chẩn đoán dưới 1 tuổi. Để chẩn đoán phổi muộn khi trẻ 3 tuổi. Bệnh nhân thứ hai được móng ngựa, CLVT là một kỹ thuật hình ảnh phát hiện rất sớm ngay sau sinh do có nhiều rất hữu ích [5]. Sự nối liền của cả hai phổi bất thường tim mạch: thông liên thất, hẹp khí qua eo nhu mô có thể dễ dàng phát hiện trên quản nghiêm trọng do vòng động mạch phổi hình ảnh CLVT. Đường màng phổi có thể kèm bất thường không hoàn toàn đổ về của xuất hiện dưới dạng một dải xơ mỏng trong tĩnh mạch phổi dưới P. Bênh nhân thứ hai có eo. Các nhánh phế quản và động mạch cung giảm sản phổi P rõ rệt biểu hiện bằng giảm thể cấp cho phần eo này thường từ phổi giảm sản. tích phổi P, vẫn còn quan sát thấy động mạch Phổi giảm sản bị giảm thể tích, và trung thất và khí quản gốc P. Cả hai trường hợp đều thường bị dịch chuyển sang bên đó [6]. Hình không quan sát thấy đường màng phổi ở phần ảnh CLVT còn rất hữu ích để phát hiện các eo nhu mô nối liền với phổi P- điều này giúp bất thường khác kèm theo. Phổi hình móng chẩn đoán phân biệt chắc chắn phổi móng ngựa cần chẩn đoán phân biệt với một số bệnh ngựa với thoát vị phổi qua trung thất sang bên lý khác: thoát vị phổi qua trung thất [4]. Phổi đối diện. Bệnh nhân thứ 1 được điều trị triệu thoát vị có thể là do ứ khí một bên phổi, hậu chứng và không phẫu thuật. bệnh nhân thứ 2 quả của quá trình viêm, tắc nghẽn phế quản. được phẫu thuật vá lỗ thông liên thất và tạo Ngoài ra, thoát vị phổi có thể xảy ra sau khi hình lại chỗ xuất phát của động mạch phổi T phẫu thuật lồng ngực. Sự khác biệt giữa thoát giải phóng chèn ép khí quản. vị phổi trung thất và phổi móng ngựa đôi khi rất khó để nhận ra. Tuy nhiên, sự không nhìn IV. Kết luận thấy đường màng phổi tại nhu mô vùng eo và Phổi móng ngựa là một dị tật bẩm sinh sự hiện diện tĩnh mạch dẫn lưu bất thường có hiếm gặp thường kèm với thiểu sản 1 bên thể gợi ý phổi hình móng ngựa [7]. Việc điều phổi và một số dị tật tim mạch khác. MSCT trị phụ thuộc vào các triệu chứng lâm sàng là một kỹ thuật hình ảnh không xâm lấn và rất và các dị tật khác kèm theo. Có thể áp dụng hữu ích để chẩn đoán phổi móng ngựa. Phổi phương pháp điều trị triệu chứng hoặc phẫu móng ngựa có thể không có triệu chứng hoặc thuật [4].Tiên lượng của phổi móng ngựa phụ có thể có các triệu chứng của viêm phổi. Điều thuộc vào các dị tật kèm theo và tăng áp động trị và tiên lượng phụ thuộc vào sự xuất hiện mạch phổi [5]. Do đó, chẩn đoán sớm và chính và mức độ giảm sản phổi, tăng áp động mạch xác phổi hình móng ngựa là rất quan trọng. phổi và các dị tật khác kèm theo.

52 L.T.K. Ngoc/Journal of Pediatric Research and Practice, Vol. 5, No. 6 (2021) 46-52 Tài liệu tham khảo Systematic Review of the Literature. Pol [1] Männer J, Jakob C, Steding G et al. J Radiol 2015;80:464-469. https://doi. Horseshoe lung: Report on a new variant org/10.12659/PJR.894445 — “inverted” horseshoe lung — with [5] Yildiz AE, Oguz B, Haliloglu M. embryological reflections on the formal Horseshoe lung associated with left lung pathogenesis of horseshoe lungs. Annals hypoplasia and single left pulmonary of Anatomy - Anatomischer Anzeiger vein; a rare combination. Clinical 2001;183(3):261-265. https://doi. Radiology 2012;67(1):86-88. https:// org/10.1016/s0940-9602(01)80230-2 doi.org/10.1016/j.crad.2011.09.001 [2] Spencer H. Pathology of the lung: [6] Bharati A, Merchant SA, Garekar S Excluding pulmonary tuberculosis. et al. Horse-shoe lung-rediscovered Pergamon, Oxford 1977. via volume rendered images. Indian [3] Figa FH, Yoo SJ, Burrows PE et al. Journal of Radiology and Imaging Horseshoe lung — a case report with 2013;23(04):297-300. https://doi. unusual bronchial and pleural anomalies org/10.4103/0971-3026.125583 and a proposed new classification. [7] Fujisawa H, Tanaka E, Kushihashi T et al. Pediatr Radiol 1993;23(1):44-47. https:// Mediastinal Lung Herniation Associated doi.org/10.1007/BF02020221 With Pulmonary Sequestration. Journal [4] Bando Y, Nakagawa M, Ito K et al. of Thoracic Imaging 2007;22(4):369- Horseshoe Lung Associated with Left 373. https://doi.org/10.1097/ Lung Hypoplasia: Case Report and RTI.0b013e31805ba392

Tải ứng dụng Mạng Y Tế trên CH PLAY