Hương nhu tía - Vị thuốc giải cảm

Trong y học cổ truyền, hương nhu tía là vị thuốc chữa nhiều bệnh, đặc biệt là vị thuốc giải cảm khi bị lạnh hay đi mưa nhiễm lạnh rất hiệu quả.
Mục lục

Hương nhu tía là cây dùng để làm thuốc chữa bệnh rất quen thuộc trong nhân dân, trong y học cổ truyền hương nhu tía là vị thuốc chữa nhiều bệnh, đặc biệt là vị thuốc giải cảm khi bị lạnh hay đi mưa nhiễm lạnh rất hiệu quả. Xin giới thiệu một vài đơn thuốc chữa bệnh có sử dụng hương nhu tía.

Hương nhu tía còn có tên gọi là é rừng hay é tía. Cây thường mọc hoang ở nhiều nơi trong cả nước, nhưng cũng được trồng làm thuốc quanh nhà. Để làm thuốc chữa bệnh, thường thu hái hương nhu phần trên mặt đất, chủ yếu là cành có hoa, dùng tươi hoặc phơi ở nơi ít ánh nắng nhưng thoáng gió, nhiệt độ 30-40 độ C (gọi là phơi âm can). Hương nhu tía vị cay, mùi thơm, tính ấm, vào 2 kinh phế và vị có tác dụng làm ra mồ hôi, giải cảm, giảm sốt, lợi tiểu, dùng chữa cảm lạnh, tiêu chảy do lạnh, trị chứng hôi miệng...

Chữa cảm lạnh hoặc đi mưa bị nhiễm lạnh (triệu chứng: phát sốt phát rét, đầu nhức, bụng đau, miệng nôn, đi tiêu lỏng..): Hương nhu tía 500g, hậu phác tẩm gừng nướng 200g, bạch biển đậu (đậu ván trắng) sao qua 200g, tất cả 3 vị tán nhỏ trộn đều. Mỗi lần dùng 8-10g pha với nước sôi để uống. Ngày uống 2 lần vào buổi trưa và tối sau bữa ăn. Dùng từ 2-3 ngày. Hoặc hương nhu tía 100g, tán nhỏ, mỗi lần dùng 8g, pha với nước sôi uống. Ngày uống 2 lần, uống khi nào mồ hôi ra được là khỏi bệnh.

Ngoài ra, để giúp giải cảm nhanh ngoài dùng bài thuốc trên nên kết hợp với nồi nước xông.

Cách làm: Hương nhu tía, lá sả, lá bưởi hoặc vỏ ngoài quả bưởi chín (bỏ cùi trắng, thái mỏng), ngải cứu, lá khuynh diệp (hoặc lá chè đồng, cây chổi xuể), lá tre, cành lá thanh táo, tía tô, lá gừng, húng chanh, mỗi vị 15g (các vị thuốc trên đều tươi). Tất cả rửa sạch, đặt vào nồi đổ 5-6 lít nước sạch. Đun vừa sôi đều 5 phút thì hạ lửa, lấy lá chuối tươi hoặc miếng vải mỏng bịt kín miệng nồi, đậy vung đun thêm cho sôi trở lại chừng 1 phút (để tích hơi nước).

Cách xông: Đặt nồi nước xông trong phòng kín gió. Người bệnh cởi bỏ quần áo, ngồi trước nồi nước xông còn đậy kín, trùm chăn đơn (vỏ bọc chăn bông, bằng vải) cho kín người và nồi nước xông. Ngẩng cao đầu, nghiêng sang một bên để tránh hơi nước nóng phả mạnh vào mặt, rồi từ từ hé vung nồi cho hơi nước thoát ra, sao cho độ nóng vừa ở mức chịu đựng được. Hít thở mạnh và sâu để hương tinh vào sâu trong phế nang. Thời gian xông hơi khoảng 15 phút. Lau sạch mồ hôi bằng khăn khô sạch. Pha thêm nước ấm sao cho đạt 37-38 độ rồi tắm trong phòng kín gió, lau khô cơ thể, mặc quần áo sạch. Nước xông giải cảm rất đơn giản, dễ làm và hiệu quả trong việc điều trị bệnh. Lưu ý: Không được áp dụng liệu pháp này cho người ra nhiều mồ hôi, mất nước, mất máu nhiều, chóng mặt, già yếu lú lẫn, bệnh nhân parkinson, trẻ em dưới 12 tuổi...

Trị chứng hôi miệng: Hương nhu tía 10g sắc với 200ml nước còn 100ml. Dùng nước sắc từ hương nhu để súc miệng và ngậm hàng ngày, nên dùng vào buổi sáng và tối trước khi đi ngủ. Dùng liên tục trong 15 ngày.

Giúp tóc nhanh dài, bóng mượt: Hương nhu tía, lá bưởi (hoặc vỏ bưởi), quả bồ kết khô (đã đốt qua), mỗi vị 10g, nấu với 3 lít nước, pha ấm gội đầu. Tuần gội 2 lần, giúp tóc nhanh dài và rất mượt.

Chữa tiêu chảy do lạnh bụng: Hương nhu tía 12g, tía tô (lá và cành), mộc qua, mỗi vị 9g, sắc nước với 3 bát nước còn 1 bát, uống trong ngày sau bữa ăn sáng.

Chữa phù thũng, nước tiểu đục: Hương nhu tía 9g, bạch mao căn (rễ cỏ tranh) 30g, ích mẫu thảo 12g, sắc với 600ml nước còn khoảng 200ml, uống thay trà hàng ngày. Mỗi liệu trình điều trị trong 10 ngày.

Trẻ chậm mọc tóc: Hương nhu tía 40g, sắc với 200ml nước, cô đặc, trộn với mỡ lợn, ngày bôi 1-2 lần. Trước khi bôi cần vệ sinh da đầu cho trẻ sạch sẽ tránh viêm nhiễm do da đầu bụi, bẩn.

Lưu ý: Những người hay ra nhiều mồ hôi không nên dùng đơn thuốc có sử dụng hương nhu tía.

Phân biệt hương nhu tía và trắng

Hương nhu tía: Là loại cây nhỏ, sống hàng năm hoặc nhiều năm: có thể cao 1,5-2m. Thân và cành thường có màu tía, có lông quặp. Lá có cuống dài, thuôn hình mác hay hình trứng, dài 1-5cm, mép có răng cưa, 2 mặt đều có lông. Hoa màu tím, mọc thành chùm, xếp thành từng vòng từ 6 đến 8 chiếc trên chùm, ít khi phân nhánh. Hương nhua tía thường được dùng làm thuốc trong Đông y.

Hương nhu trắng (có tên gọi là é lớn): Là cây thường cao hơn hương nhu tía. Lá mọc đối, có cuống, phiến lá dài 5-10cm, hình trứng nhọn, phía cuống thon, mép khía tai bèo hay răng cưa thô. Trên gân chính của lá có lông. Hoa nhỏ mọc thành xim đơn 6 hoa, xếp thành chùm, đôi khi ở phía dưới có phân nhánh. Hương nhu trắng có hàm lượng tinh dầu cao hơn hương nhu tía, nên có mùi hắc và khó uống. Chủ yếu được khai thác để cất tinh dầu.

Bác sĩ Hoàng Minh

Nguồn: Sức khỏe đời sống
  • Cây Sâm đương quy, Vị thuốc chủ yếu trong các bệnh phụ khoa: theo Lương y Minh Chánh

    Cây Sâm đương quy, Vị thuốc chủ yếu trong các bệnh phụ khoa: theo Lương y Minh Chánh
    Theo Đông y, đương quy có vị ngọt cay, tính ôn, vào 3 kinh: tâm, can, tỳ có tác dụng bổ huyết, hoạt huyết, nhuận táo, hoạt trường, điều huyết, thông kinh. Nó là thuốc đầu vị trong các chữa bệnh của phụ nữ, đồng thời dùng nhiều trong các đơn thuốc bổ và thuốc chữa các bệnh khác.
  • Cây dược liệu cây Hương nhu tía, É tía - Ocimum sanctum L

    Cây dược liệu cây Hương nhu tía, É tía - Ocimum sanctum L
    Dược liệu Hương nhu tía có vị cay, mùi thơm, tính ấm, có tác dụng làm ra mô hôi, giải cảm, giải nhiệt, lợi tiểu. Thường dùng riêng, nhưng có thể phối hợp với những cây có tinh dầu nấu nước xông chữa cảm nắng và làm ra mồ hôi. Trong những ngày trời nắng, có thể lấy vài cành lá đặt trong nón đội để tránh đau đầu...
  • Cây dược liệu cây Hương nhu trắng, É lá lớn - Ocimum gratissimum L

    Cây dược liệu cây Hương nhu trắng, É lá lớn - Ocimum gratissimum L
    Dược liệu Hương nhu trắng có vị the, mùi thơm, tính ấm, có tác dụng giải cảm nhiệt, lợi tiểu. Cũng dùng như Hương nhu tía làm thuốc giải cảm, làm ra mồ hôi. Đặc biệt là cây thường được trồng nhiều lấy ra cất tinh dầu có mùi thơm như tinh dầu Đinh hương, là nguồn nguyên liệu chiết eugenol dùng trong nha khoa.
  • Vị thuốc Cẩu tích

    Vị thuốc Cẩu tích
    Cẩu tích là một loài quyết thực vật, cây thấp (nhưng cũng có khi cao tới 2m), mọc ở tầng dưới cùng của các thảm thực vật.Bên ngoài cây bao phủ một lớp lông màu vàng, nếu nhìn không kỹ rất dễ nhầm tưởng đó là một con vật.
  • Vị thuốc: Trần bì

    Vị thuốc: Trần bì
    Trần bì vị cay, đắng, tính ôn vào hai kinh tỳ và phế, hạt vị đắng tình bình, vào hai kinh can và thận. Có tác dụng kiện tỳ, lý khí, táo thấp, hóa đờm.Tác dụng của lá cũng như hạt.
  • Cây dược liệu cây Thạch hương nhu - Mosla chinensis Maxim

    Cây dược liệu cây Thạch hương nhu - Mosla chinensis Maxim
    Theo y học cổ truyền, dược liệu Thạch hương nhu Vị cay, tính hơi nóng; có tác dụng giải biểu lợi thấp, hành khí chỉ huyết, tán ứ chỉ thống. ở Trung Quốc, cây được dùng chữa cảm mạo, đau dạ dày và bụng, ỉa chảy, thuỷ thũng, đòn ngã tổn thương, thấp chẩn, rôm và ghẻ lở.
  • Những món ăn bài thuốc chữa bệnh dùng vị thuốc nam Hoàng kỳ

    Những món ăn bài thuốc chữa bệnh dùng vị thuốc nam Hoàng kỳ
    Hoàng kỳ là vị thuốc Đông y có tác dụng bổ khí, cố biểu, còn có tác dụng giải độc, sinh cơ và lợi niệu. Hoàng kỳ dùng cho các trường hợp lao quyện nội thương, khí hư, huyết hư, tiêu chảy lỏng; sa trực tràng, sa dạ dày, sa tử cung, băng lậu, khí hư, bạch đới (huyết trắng). Dưới đây là một số món ăn bài thuốc được chế biến kết hợp vị Hoàng Kỳ.
  • Đông trùng hạ thảo, vị thuốc quý hiếm giá hàng tỷ đồng

    Đông trùng hạ thảo, vị thuốc quý hiếm giá hàng tỷ đồng
    Đông trùng hạ thảo có công dụng bổ thận, tăng sinh lực, chống lão hóa. Đông trùng hạ thảo chỉ có vào mùa hè ở một số cao nguyên cao hơn mặt biển từ 3.500 đến 5.000 m, như Tây Tạng, Tứ Xuyên, Thanh Hải, Cam Túc, Vân Nam... giá bán cho 1 kg đến hơn 1 tỷ đồng.
  • Rễ cây này là vị thuốc quý giải độc gan, bổ thận mọc dại khắp nơi

    Rễ cây này là vị thuốc quý giải độc gan, bổ thận mọc dại khắp nơi
    Có lẽ bất kỳ ai trong chúng ta đều đã một lần thử một cốc nước sâm mát lạnh trong những ngày hè nóng nực. Nhưng ít ai biết một trong những nguyên liệu làm ra nó lại chính là rễ cỏ tranh, một loại cây dại mà trước đây vẫn bị xem như là “kẻ thù của nhà nông”. Và lợi ích của nó không dừng lại ở một cốc nước sâm giải nhiệt.
  • Vị thuốc quý giúp hạ huyết áp từ Hoa tam thất

    Vị thuốc quý giúp hạ huyết áp từ Hoa tam thất
    Theo dược thư cổ, hoa tam thất vị ngọt, tính mát, có công dụng thanh nhiệt (làm mát, giải nhiệt), bình can (điều hòa chức năng của tạng can), giáng áp (hạ huyết áp) và an thần, trấn tĩnh, thường được dùng để chữa các chứng và bệnh như tăng huyết áp, huyễn vựng (hoa mắt, chóng mặt trong hội chứng rối loạn tiền đình, thiểu năng tuần hoàn não...), nhĩ minh, nhĩ lung (tai ù, tai điếc), viêm hầu họng cấp tính...
1  ... Tiếp » 

Món ăn mặn chát bỗng thành đặc sản, được vạn người mê

Món ăn mặn chát bỗng thành đặc sản, được vạn người mê
Cà dầm tương - món ăn dân dã tưởng như thất truyền ở H.Phúc Thọ (Hà Nội) đang trở thành đặc sản vạn người mê khi người dân khắp các tỉnh, thành tìm mua với giá chát là 50.000 đồng/quả.

5 món ăn đường phố ở TP.HCM được giới trẻ yêu thích

5 món ăn đường phố ở TP.HCM được giới trẻ yêu thích
Đã đặt chân đến thành phố mang tên Bác chắc chắn bạn sẽ choáng ngợp trước sự phong phú và đa dạng của ẩm thực nơi đây. Từ những món ăn cao cấp, đến bình dân tất cả đều mang hương vị riêng biệt. Đặc biệt, ẩm thực đường phố nơi đây luôn khiên các tín đồ sành ăn phải ngây ngất, quyến luyến.

Chả ram bắp và 4 món ngon tuyệt đỉnh của Lâm Đồng

Tự làm bánh mì bơ sữa mềm mịn thơm phức hóa ra lại chẳng khó chút nào!

Mắm sò trứ danh ở biển Lăng Cô

Vừa bận vừa nóng nực, bữa tối tôi nấu mỗi món canh trứng đơn giản mà ai cũng khen ngon

Phi công Anh có tín hiệu tỉnh, cử động được ngón tay

Phi công Anh có tín hiệu tỉnh, cử động được ngón tay
Phi công Anh đã ngưng lọc thận 24 giờ, ngưng thuốc giãn cơ, giảm liều an thần và bắt đầu có tín hiệu tỉnh, tiếp xúc được.

Món ăn mặn chát bỗng thành đặc sản, được vạn người mê

Món ăn mặn chát bỗng thành đặc sản, được vạn người mê
Cà dầm tương - món ăn dân dã tưởng như thất truyền ở H.Phúc Thọ (Hà Nội) đang trở thành đặc sản vạn người mê khi người dân khắp các tỉnh, thành tìm mua với giá chát là 50.000 đồng/quả.

5 món ăn đường phố ở TP.HCM được giới trẻ yêu thích

Chả ram bắp và 4 món ngon tuyệt đỉnh của Lâm Đồng

Tự làm bánh mì bơ sữa mềm mịn thơm phức hóa ra lại chẳng khó chút nào!

Cỏ sữa trị mụn nhọt lở ngứa, tiêu chảy