Tâm linh hôm nay

Tính Không trong Bát Nhã Tâm Kinh - hiểu được rồi thì sống một đời an yên

(MangYTe) Sắc Tức Thị Không – Không Tức Thị Sắc là câu nói kinh điển, nhưng ít người có thể hiểu được tính Không trong Bát Nhã Tâm Kinh cũng như ý nghĩa nội hàm vô cùng sâu sắc trong câu nói tuy có vẻ đơn giản này.
Mục lục

Tính Không trong Bát Nhã Tâm Kinh


Tính không (tiếng Phạn làshunyata) - học thuyết nền tảng của Phật giáo Đại Thừa. Nó cũng có thể là học thuyết gây nhiều tranh cãi nhất trong Phật giáo.
Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 14 nói: “Sự vật và sự kiện không có bản chất nội tại và không có nhận dạng cá nhân ngoại trừ trong suy nghĩ của chúng ta.” Trong Tứ Diệu Đế, đức Phật đã dạy, những đau khổ của chúng ta nảy sinh từ việc nghĩ rằng chúng ta là những người hiện hữu độc lập với một “cái tôi” nội tại. Nhận thức một cách triệt để bản chất nội tại này là ảo tưởng và giải phóng chúng ta khỏi đau khổ.

Trong Bát Nhã Tâm Kinh có câu: Sắc Tức Thị Không – Không Tức Thị Sắc. Sắc ở đây được hiểu là vật chất hay hình tướng, những gì chúng ta cảm nhận được thông qua 5 giác quan. Không có nghĩa là chơn không hay vô tướng. Chúng ta phải biết khi nào “sắc” khi nào “không” để có thể giải thoát khỏi khổ đau trong cuộc sống. Bồ tát giải thích rằng, tất cả các hiện tượng đều là những biểu hiện của Tính không, trống rỗng với những đặc tính vốn có.

Bởi vì các hiện tượng không có các đặc tính vốn có, chúng không sinh ra cũng không bị phá hủy, không tinh khiết, không ô uế, không đến hay đi. Vì tất cả các hiện tượng không tồn tại độc lập với các hiện tượng khác, tất cả những khác biệt chúng ta tạo ra là tùy tiện.

Đừng bỏ lỡ: Chú Đại Bi: Đầy đủ ý nghĩa, lợi ích, cách trì tụng bản tiếng Phạn tiếng Việt
Trước hết chúng ta thử xem xét các pháp trên thế gian này có pháp nào không phải nhân duyên sanh hay không? Như chúng ta nhìn thấy máy bay thì từ đâu mà thành? Do người phát minh, nhân công lắp ghép từng bộ phận, thử nghiệm... cho đến khi được một máy bay hoàn chỉnh.

Không tự nhiên mà xuất hiện một chiếc máy bay, phải đủ nhân, đủ duyên hội hợp mới có. Nhân duyên thì không phải một thứ mà rất nhiều thứ tụ hợp lại thành sự vật. Cũng vậy, tất cả muôn sự muôn vật trên thế gian này có cái nào vượt ngoài vòng nhân duyên đâu.

Cũng như vậy, con người do nhân duyên sinh nên không chủ thể, không cố định. Muôn vật trên thế gian này do nhân duyên sinh cũng không chủ thể, không cố định.

Chúng ta cứ ngỡ rằng những gì mắt thấy tai nghe là thực có, nhưng không ngờ chúng là duyên hợp. Đã là duyên hợp, chúng ta đừng lầm chấp nó thật thì sẽ không đau khổ.

Kinh Bát Nhã có câu: "Quán Tự Tại Bồ Tát hành thâm Bát Nhã Ba La Mật Đa thời, chiếu kiến ngũ uẩn giai Không, độ nhất thiết khổ ách”. Nghĩa là, Bồ Tát Quán Tự Tại khi thực hành sâu vào trí tuệ Bát Nhã, Ngài xem thấy tất cả sự vật, tất cả pháp hay nói gọn là con người gồm năm uẩn: sắc, thọ, tưởng, hành, thức đều không có thực thể, không cố định. Khi thấy như vậy Ngài liền qua hết thảy khổ nạn.

Chẳng có cái gì được gọi là đôi giày, nhà cửa hay xe cộ cả. Lý do? Vì những thứ đó đều không có bản chất cố định để nhận diện. Tất cả là do nhân duyên tạm bợ nương gá nhau mà thành. Hết duyên thì tan rã rồi trở về với cát bụi hư vô. Không có gì là tự thân riêng biệt của chính nó cả. Chữ “Không” ở đây không có nghĩa là không tồn tại theo cái nhìn hư vô. Mà nó có nghĩa là không có tự tính cố định, vì không có gì riêng biệt, tự thân, độc lập nên mọi thứ đều chịu tác động của vô thường. Tính Không luôn hiện hữu trong các sự vật, hiện tượng nên chúng mới có thể phát sinh và hoại diệt. Thấy được chữ Không của Bát Nhã rồi thì chúng ta dễ tu. Bởi vì chúng ta đang mắc bệnh chấp không. Bởi vì có trí tuệ rồi chẳng lẽ ngồi không, ai khổ mặc họ không cần biết? Nhưng như thế là ích kỷ. Khi hiểu tính không rồi ta không chấp người, không chấp mình, ta nên chỉ cho họ thấy được lẽ thật, không còn chấp, không còn đau khổ nữa, sống một đời an yên.

Xem thêm: Chú đại bi tiếng Phạn 10 biến bản có chữ đầy đủ - Trì niệm hàng ngày giúp tiêu tai giải nạn

Hiểu lầm về Tính Không trong Bát Nhã Tâm Kinh

Chúng ta đừng lầm chữ Không trong kinh Bát Nhã là trống rỗng, không có gì hết, chữ Không đây là ngay nơi sự vật hiện tiền mắt thấy, tay sờ mó được song chủ thể nó là không, không cố định. Những gì Kinh Bát Nhã không chỉ là vấn đề tâm linh mà còn là nói về thực tế cuộc sống.

Như vậy dù mắt thấy, tay sờ mó được mà nói là Không, đó là không chủ thể, không cố định. Bát Nhã nói Không vì nó do nhân duyên sinh nên không chủ thể. Cho nên chữ Không trong kinh Bát Nhã còn gọi là tính Không. Hệ thống Bát Nhã gọi đó là tự tính Không. Tức là không có chủ thể, không tự tính nhưng sự vật vẫn có giả tướng của nó khi đủ duyên tụ hội. Chúng ta thử nghiệm lại thân mình có phải là tạm bợ hay không? Do duyên hợp, thiếu duyên sanh nên chúng ta bệnh tật rồi đi đến bại hoại. Vì vậy chữ Không của Bát Nhã là không có thực thể.

Người ta cứ ngỡ cái bàn trước mắt là có, hư không trống rỗng là không. Đó là cái có không của người đời, còn Không của Bát Nhã là không tự tánh, không tự tính tức là không thực thể. Vì vậy đức Phật nói thân này vô ngã. Vì vô ngã nên không chủ thể, bởi không chủ thể nên tùy duyên mà thành, tùy duyên mà hoại, không phải lúc nào cũng nguyên vẹn. Đó là ý nghĩa cụ thể của đạo Phật.

Tham khảo: Hướng dẫn tụng kinh cho Phật tử tại gia
Trong con mắt của người thường, chúng ta thấy cái gì cũng thật nên hay chấp, dễ kẹt. Cho nên si mê là động cơ chủ yếu đưa chúng ta đến chỗ sai lầm. Từ sai lầm đó khiến chúng ta không thấy lẽ thật, rồi bị chìm đắm trong sinh tử, kiếp này kiếp nọ không cùng. Tuy nhiên những thứ đó cũng là tướng duyên hợp không thật. Kinh Bát Nhã là cái nhìn sâu sắc giúp chúng ta vượt qua tất cả các cặp đối lập, chẳng hạn như sinh tử, bản ngã và vô ngã, phiền não và vô minh, tăng và giảm…Tất cả các hiện tượng đều là sản phẩm của sự phát sinh phụ thuộc, đó là điểm chính của Tâm Kinh. Vậy là mọi thứ vừa sinh ra đã được “gắn nhãn” hoại diệt! Vậy chúng ta sống làm cái gì nữa chứ? Nhà cửa, tiền tài, danh vọng, vợ đẹp…Tất cả rồi cũng sẽ tan biến như chưa từng tồn tại. Tính Không trong Bát Nhã Tâm Kinh không phải là dạy chúng ta từ bỏ tất cả, mà nó giúp chúng ta có cái nhìn cân bằng hơn trong cuộc sống. Dù có tác động tích cực hay tiêu cực chúng ta cũng không bị mắc kẹt trong trạng thái tiêu cực ở hiện tại, không tức giận vì hôm nay trời nắng mà không mưa. Mọi thứ đều do nhân duyên mà tạo thành, nhân tốt thì quả tốt, mai là một ngày mới, đâu ai biết thủy triều sẽ mang đến điều gì.

Từ bi tuyệt đối là từ bi trong ánh sáng của Tính không: Tất cả chúng sinh đều trống rỗng. Tất cả chúng sinh, do đức tính trống rỗng của họ, đã được giải phóng và thuần khiết. Như trong Bát Nhã Tâm Kinh đã nói, khổ đau trống rỗng và sự giải thoát khỏi đau khổ cũng trống rỗng. Lòng từ bi tuyệt đối làm cho chúng ta có thể duy trì việc hỗ trợ và giúp đỡ chúng sinh đến vô tận mà không suy nghĩ gì. Lòng từ bi tương đối dựa trên quan điểm rộng lớn của chúng ta về bản chất trống rỗng của cuộc sống, trong mối liên hệ giữa trái tim và sự tham gia. Bản thân xem việc đó cũng là điều không thể, nhưng cả hai cùng nhau tạo ra một cuộc sống kết nối tuyệt vời và bền vững. Bát Nhã Tâm Kinh truyền đạt bản chất của trái tim, của cái được gọi là “Sự hoàn hảo của trí tuệ hay cái nhìn sâu sắc”. Chính nó, nó không phức tạp, nó không cung cấp cho chúng ta tất cả các chi tiết.

Cùng theo dõi và trì tụng Kinh Bát Nhã hàng ngày để được giải thoát khổ đau, tiêu tai giải nạn.

Minh Minh

Đừng bỏ lỡ những bài viết hữu ích sau:
Cắt nghĩa Bát Nhã Tâm Kinh đơn giản, ai cũng hiểu được và trì tụng dễ dàngChú đại bi tiếng Việt: Nghe và trì niệm nhiều sẽ hưởng vô vàn lợi íchNiệm Kinh Chú Đại Bi tiếng Phạn sẽ hưởng 15 điều tốt đẹp và không phải chết trong 15 tình huống nàyHướng dẫn các bước trì tụng Chú Đại Bi cho tâm bình an thanh tịnhTụng Chú Đại Bi, diệt trừ ác nghiệp, được hưởng phúc lành
Nguồn: Lịch ngày tốt (https://lichngaytot.com/tam-linh/tinh-khong-trong-bat-nha-tam-kinh-564-191792.html)
  • Lòng lặng yên thì …có còn nghiệp không?

    Lòng lặng yên thì …có còn nghiệp không?
    Báo Giác Ngộ viết: Nghiệp không phải hành động đơn thuần, càng không phải hành động của tế tự, mà chính là ý chí, tư (cetana) hay động lực của mọi hành vi của thân, khẩu và ý. Nhân đọc bài viết “Lòng lặng thì nghiệp yên” trên báo Giác Ngộ, chúng tôi có một vài ý trao đổi thêm về bài viết này.
  • Tổng quát Tư tưởng Bát Nhã tại Việt Nam

    Tổng quát Tư tưởng Bát Nhã tại Việt Nam
    Kinh Phật bằng Phạn bản được dịch sang Hán kể từ những thế kỷ đầu đến thế kỷ thứ mười, bởi các cao tăng Ấn Độ, Trung Hoa và Việt Nam đều có khắc in ở trong Đại Tạng Kinh đời Tống, và Đại Tạng Kinh này đã có mặt tại Việt Nam lúc bấy giờ.
  • Tổng quát Tư tưởng Bát Nhã từ Ấn Độ đến Trung Hoa

    Tổng quát Tư tưởng Bát Nhã từ Ấn Độ đến Trung Hoa
    Kẻ khát tức không đợi sông bể mới uống - Kẻ đói tức không chờ kho ngao mới no. Đạo đặt ra vì người trí, luận để cho người thông, sách để cho người sáng truyền, việc để cho người thấy rõ.
  • Cách cúng cô hồn ngày Rằm tháng Bảy

    Cách cúng cô hồn ngày Rằm tháng Bảy
    Mùa Vu Lan, Tăng Ni, Phật tử thường tổ chức cúng dường để cầu siêu cho người thân quá vãng, cầu phúc, tích lũy công đức cho người sống. Sau khi dâng vật phẩm cúng dàng lên chư Phật và chư Tăng, chùa làm lễ cúng thí thực cho các vong hồn bơ vơ, không ai thờ cúng, dân gian gọi là cúng cô hồn.
  • 8 bộ kinh Phật thường tụng và ý nghĩa cơ bản của từng bộ

    8 bộ kinh Phật thường tụng và ý nghĩa cơ bản của từng bộ
    Mỗi tập kinh Phật thuyết ra đều có ý nghĩa giáo huấn tùy với căn cơ của chúng sinh. Do đó, muốn biết công đức của mỗi loại kinh tụng, người cư sĩ cần phải hiểu đại khái tóm lược ý nghĩa của mỗi cuốn kinh.
  • Khảo cổ học tìm thấy bản Bát Nhã Tâm Kinh của Đường tăng Huyền Trang

    Khảo cổ học tìm thấy bản Bát Nhã Tâm Kinh của Đường tăng Huyền Trang
    Các nhà khảo cổ học làm việc tại khu khai quật ở Thổ Cốc Thạch Quật, Tân Cương (新疆,吐峪溝石窟), nằm ở phía Tây Bắc Trung Quốc, công bố đã tìm thấy một bản kinh cổ đại được cho là bản sao của Bát Nhã Ba La Mật Đa Tâm Kinh (摩訶般若波羅蜜多經), được dịch từ Phạn ngữ sang Hán ngữ của Tam Tạng Pháp sư Đường tăng Trần Huyền Trang (618- 907)
  • Lịch sử phát triển Bát Nhã và Bát Nhã Tâm Kinh tại Việt Nam

    Lịch sử phát triển Bát Nhã và Bát Nhã Tâm Kinh tại Việt Nam
    Kẻ khát tức không đợi sông bể mới uống - Kẻ đói tức không chờ kho ngao mới no. Đạo đặt ra vì người trí, luận để cho người thông, sách để cho người sáng truyền, việc để cho người thấy rõ.
  • Chú giải Tâm Kinh Bát Nhã Ba La Mật Đa

    Chú giải Tâm Kinh Bát Nhã Ba La Mật Đa
  • Vài trích dẫn Kinh Luận giúp trực ngộ Bát Nhã Tâm Kinh (*)

    Vài trích dẫn Kinh Luận giúp trực ngộ Bát Nhã Tâm Kinh (*)
    Giác ngộ không phải là một công việc riêng tư chẳng can dự gì đến khối lớn cộng đồng; điểm tựa của nó được đặt ngay trong lòng vũ trụ. (…) Cái được gọi là “thiện căn” chỉ có giá chừng nào nó làm lợi ích cho tất cả thế gian.
  • Gyatongpa: Bộ Kinh Bát Nhã viết tay nổi tiếng của Bhutan

    Gyatongpa: Bộ Kinh Bát Nhã viết tay nổi tiếng của Bhutan
    Cuốn sách này (gọi đúng gọn là Gyatongpa) là một trong những bộ Kinh nổi tiếng nhất của Phật giáo Tạng truyền, được chấp bút vào thời Gangtey Đệ nhị là Tulku Tenzin Legpai Dhondup (1645-1726). Truy nguyên nguồn gốc của Kinh Gyatongpa cũng giống như các bản sao lục lời dạy về Trí tuệ Bát Nhã – có từ thời đức Phật còn tại thế.
1  ... Tiếp » 
Tải ứng dụng Mạng Y Tế trên CH PLAY